Voor Nakamura is schaken theater

De Amerikaanse schaker Hikaru Nakamura speelde gisteren in Wijk aan Zee knap remise tegen de Indiër Vishy Anand, met wie hij de koppositie deelt.

Op het moment dat Vishy Anand bij het begin van de negende ronde van het Tata Steel-toernooi ontspannen lachend het podium betrad, zat zijn tegenstander, medekoploper Hikaru Nakamura, al met een strak gezicht aan het bord. De uitgestoken hand van de wereldkampioen drukte de Amerikaan zonder op te kijken. Nadat hij was gaan zitten zocht Anand nog even oogcontact, maar vergeefs. Nakamura keek weg en gaf een van zijn specialiteiten ten beste. Hij legde zijn hoofd in de nek en liet zijn ogen naar boven wegdraaien.

Nakamura houdt van theater en van vechten. De grimassen en het hoofdschudden als het tegenzit heeft hij van Gary Kasparov overgenomen. Zijn verbetenheid en fanatisme beperken zich niet tot zijn partijen. Typerend voor zijn hang naar extremen was een besluit dat hij een week voor de jaarwisseling nam. Om in aanmerking te komen voor een opwaardering in zijn frequent flyer-programma moest Nakamura nog flink wat airmiles verzamelen. Vanuit zijn woonplaats Saint Louis in het zuiden van de Verenigde Staten vloog hij daarom via verschillende omwegen naar San Francisco, Washington en Denver en daarna de Atlantische Oceaan over naar Dubai, om vandaaruit drie uur later dezelfde route terug te nemen. De wachttijden op de diverse vliegvelden inbegrepen was hij ruim zeventig uur onderweg, maar hij had wel bereikt dat hij dit jaar business class mag vliegen.

In zijn partij tegen Anand had Nakamura zijn vechtlust vooral nodig om met wit op de been te blijven. Een op het oog ondernemende zet keerde zich tegen hem en al na twintig zetten was hij tot verdedigen veroordeeld. Dat lukte, ook al omdat Anand hem het mes niet echt op de keel zette. Opmerkelijk laconiek maakte Nakamura, nadat hij de remise had veilig gesteld, de balans op. Het slordige spel dat hij tegen Anand en eerder tegen Carlsen had laten zien stoorde hem, maar anderzijds stond hij nog steeds gedeeld eerste. Om er bijna timide aan toe te voegen: „Maar ik mag dan wel aan kop staan, iedereen kijkt toch alleen naar mijn rivalen. En eigenlijk vind ik dat wel prima.”

Met het zware programma dat hij nog voor de boeg heeft, zal het voor Nakamura ongetwijfeld lastig worden in de laatste vier ronden bovenin te blijven meedraaien. Zeker nu twee ‘grote honden’, zoals hij ze eerder bestempelde, zich bij hem en Anand hebben gevoegd. Levon Aronian boekte een stevige overwinning op Alexey Shirov, die nog iets dieper wegzakte in het moeras waarin hij al een week ploetert. Vladimir Kramnik werkte zich naar voren ten koste van de Nederlander Erwin l’Ami. Een plannetje dat de Rus kort voor de partij had uitgebroed, bleek wonderbaarlijk effectief. Vrijwel vanuit het niets kon hij zonder veel problemen een aanval opzetten die hem al na 23 zetten het volle punt opleverde.

De twee andere Nederlanders beten beter van zich af. Jan Smeets won na vier nederlagen knap van de Russische kampioen Ian Nepomniachtchi. Anish Giri liet zien dat hij ook tegen de allerbesten voor het volle pond gaat. Origineel en sterk spelend kreeg hij Alexander Grisjoek, de nummer 7 van de wereld, bijna op de knieën. Kort voor de tijdcontrole miste de 16-jarige Rijswijker een diep verborgen winstweg. Dat was spijtig, maar ook deze remise was er een om trots op te zijn.

Vladimir Kramnik-Erwin l’Ami

1.Pf3 Pf6 2.c4 g6 3.Pc3 d5 4.cxd5 Pxd5 5.d3 Zeer bescheiden, maar niet helemaal zonder venijn, zoals zal blijken. 5...Pxc3 6.bxc3 Lg7 7.Dc2 0-0 Daar had hij op gehoopt. Na 7...c5 8.g3 b6 9.Lg2 Lb7 heeft zwart geen problemen. 8.g3 c5 9.Lg2 Pc6 10.h4 Want dit was de bedoeling. 10...Pb4?! Beter was de concessie 10...h5 of 10...Lf5. 11.Dd2 Pd5 12.Lb2 Da5 13.h5 Pb6 Na 13...Pxc3 14.Tc1 verliest zwart een stuk en na 13...Lxc3 14.Lxc3 Dxc3 15.Dxc3 Pxc3 16.hxg6 hxg6 17.Kd2 Pa4 18.Th4 staat hij met de rug tegen de muur. 14.hxg6 hxg6 15.a4 Ld7 Hij had 15...Pxa4 moeten spelen, waarop Kramnik 16.Df4 van plan was, bijv.: 16...Db5 17.Dh4 Td8 18.Lc1! Lxc3+ 19.Kf1 Lxa1 20.d4 en wit wint. 16.Kf1! Pxa4 17.Dg5

De witte aanval slaat nu verrassend eenvoudig door. 17...Db6 18.Dh4 Tfe8 19.Lc1! e5 20.Dh7+ Kf8 21.Lh6 Lxh6 22.Dxh6+ Ke7 23.Pxe5 Zwart gaf het op.