'Spoetnik-moment' voor VS

De derde State of the Union van president Obama was even pragmatisch als een gemiddelde zakenlunch. De politiek moet samenwerken om de concurrentiepositie van de VS te vergroten.

Tom-Jan Meeus

Barack Obama liet vannacht weer merken dat ideologische driften hem vreemd zijn. De president die de harten van links Amerika stal, presenteerde in zijn State of the Union het politieke programma van een gemiddelde zakenlunch.

Hij opperde lagere belastingen voor bedrijven en minder regels. Hij is bereid een deel van de overheidsuitgaven voor vijf jaar te bevriezen. Hij zal het begrotingstekort terugdringen en wil investeren in innovatie. Hij schrikt niet terug voor een gevecht met de vakbonden – financiers van zijn campagne in 2008 – over vrijhandelsverdragen met Latijns-Amerika. Over klimaatverandering repte hij niet. De sluiting van Guantánamo Bay bleef onbesproken.

„Wij zijn al tweehonderd jaar in staat onszelf opnieuw uit te vinden’’, zei Obama over Amerika. Het was tegelijk een treffende omschrijving van hemzelf. De held van de antioorlogsactivisten, de man die Bill Clinton in zijn campagne zielloos pragmatisme verweet, heeft zichzelf omgetoverd tot een pure pragmaticus.

Het was zijn derde State of the Union en zijn eerste formele beleidsreactie op de klinkende Republikeinse zege bij de Congresverkiezingen eind vorig jaar. Het dwingt Obama tot compromissen met de diep verdeelde Republikeinen, die nu een serieuze factie van de libertair georiënteerde Tea Party in hun midden hebben.

Over de begroting is de kans op overeenstemming met het Republikeinse establishment behoorlijk groot, denken waarnemers. Eind maart bereikt de nationale schuld van de VS het wettelijke maximum. De Republikeinen moeten dan een keuze maken: de federale regering sluiten of – tegen de zin van de Tea Party – een hogere nationale schuld toestaan.

Met zijn positionering in het centrum bereidt Obama zich voor op de verkiezingen van 2012. Zijn populariteit is sinds de aanslag op een Congreslid in Tucson fors gestegen. Zijn potentiële opponent Sarah Palin verspeelde krediet na het drama door haar felle toon.

Obama vergeleek de situatie in de VS met de lancering van de Spoetnik in 1957. Het bracht „golf van innovatie” in de VS teweeg om de Russische concurrentie te overvleugelen. „Dit is ons Spoetnik –moment”, aldus de president.

Politieke centrum verwelkomt Obama: pagina 7