Rosenthal wil zaken tegen ministers tegengaan

Minister Uri Rosenthal (Buitenlandse Zaken, VVD) onderzoekt hoe kan worden voorkomen dat buitenlandse overheidsfunctionarissen in Nederland worden vervolgd voor het schenden van mensenrechten. Dat blijkt uit een geheime memo van het ministerie, dat KRO Reporter vandaag publiceert.

Aanleiding is de procedure die de Molukse regering in ballingschap (RMS) vorig jaar aanspande tegen president Yudhoyono van Indonesië, die daarom zijn bezoek afzegde. In de memo verwijst het ministerie naar de actie van de RMS als „een onwenselijke situatie”.

Nederland heeft zich altijd sterk gemaakt voor berechting wegens internationale misdrijven. Volgens de Wet internationale misdrijven (WIM) kunnen buitenlandse overheidsfunctionarissen in Nederland worden vervolgd. Alleen staatshoofden, premiers en ministers van Buitenlandse Zaken zijn immuun voor vervolging.

Uit de memo blijkt hoe het ministerie met de gevolgen van de wet in zijn maag zit. De dienst juridische zaken onderzocht in opdracht van de minister bijvoorbeeld de mogelijkheid van een „generieke wet” of van „een kortlopend verdrag” om immuniteit te verlenen aan bezoekende functionarissen. De minister wordt gewaarschuwd dat het laatste „een aanzienlijk publicitair risico” met zich meebrengt.

Hoogleraar internationaal recht Menno Kamminga noemt het advies een wet hiertoe te ontwikkelen „merkwaardig”. Hij zegt: „Nederland heeft de verplichting internationale misdrijven aan te pakken. Het is illusoir te onderzoeken of je daar onderuit kunt.”

De minister wordt gewezen op de mogelijkheden van „korte lijnen” met het Openbaar Ministerie (OM) en het kunnen „bijdragen” aan de beoordeling van immuniteit door het OM. De Staat kan proberen „de timing van proces en uitspraak” te beïnvloeden zodat deze „politiek zo weinig mogelijk hinder” veroorzaken of een tuchtrechtelijke klacht indienen tegen de wederpartij.

Buitenlandse Zaken zegt dat de minister wilde uitzoeken hoe hij buitenlandse gasten kon ontvangen „zonder dat zij hoeven te vrezen voor juridische acties”. Er is nog geen beleid opgesteld.

De Nederlandse regering heeft de Indonesische autoriteiten laten weten dat de president „van harte welkom is alsnog naar Nederland te komen voor een staatsbezoek”. Een nieuwe datum moet nog worden gevonden.

Goede relatie botst met gerechtigheid: pagina 5