Nu gaan betogers Egypte de straat op

Tienduizenden Egyptenaren gingen gisteren de straat op om te protesteren tegen het regime van president Mubarak. De regering heeft nu elk protest verboden.

Is nu een ‘Tunesië-moment’ in Egypte aangebroken? De Egyptische politie sloeg gisteren en vannacht met rubberkogels, waterkanonnen en traangas duizenden betogers tegen het autoritaire regime van Hosni Mubarak uiteen. In Kairo en verscheidene andere steden hadden zeldzame protesten plaats tegen armoede, corruptie en onderdrukking. Geïnspireerd door de opstand in Tunesië, die leidde tot het vertrek van president Zine al-Abidine Ben Ali, hadden activisten de dag van gisteren uitgeroepen tot ‘Dag van Woede’. Er vielen zeker drie doden – twee activisten en een politieman– en 250 gewonden.

Veel hangt nu af van het vermogen van Mubaraks opposanten om de straat in handen te houden. Vanochtend was het in Kairo weer rustig, maar sommige betogers zeiden te willen proberen later opnieuw bijeen te komen.

Om dat te verhinderen hebben de autoriteiten de toegang tot Twitter geblokkeerd, het online-netwerk dat de activisten gisteren, als de oude stencilmachine, gebruikten om demonstranten op straat te krijgen en instructies te geven hoe de politie te omzeilen. De regering waarschuwde vanochtend dat ze geen „provocerende bewegingen of protestbijeenkomsten of marsen of demonstraties meer zal dulden”.

De grootste oppositiebeweging, de fundamentalistische Moslimbroederschap, zou de doorslag kunnen geven. Maar deze hield zich tot dusverre juist afzijdig van de protesten. Net als de regering heeft de organisatie een afkeer van chaos.

Hoeveel mensen gisteren de straat op zijn gegaan om hun afkeer van het bijna dertig jaar oude regime van de 82-jarige ‘tiran’ Mubarak te uiten en een aanzet tot zijn val te geven, is niet bekend. Internationale persbureaus hielden het op tienduizenden, van wie zo’n 15.000 in Kairo. In de hoofdstad hielden duizenden betogers tot diep in de nacht het centrale Tahrir-plein bezet. Maar uiteindelijk greep een grote politiemacht in die het plein met traangas bestookte en betogers de zijstraten injoeg.

In totaal werden volgens de autoriteiten in het hele land tweehonderd betogers gearresteerd. Ze voegden daaraan toe te verwachten dat verdere arrestaties volgen op basis van video-opnamen van de politie.

Dergelijk protest in Egypte is zeldzaam, maar niet nieuw. Betogingen tegen de gestegen voedselprijzen in 2008 in verscheidene steden liepen ook snel uit op protesten tegen het regime van van duizenden betogers die portretten van Mubarak van de muren scheurden. Maar ze werden al snel gesmoord door de inzet van een overmacht aan politie. De talrijke kleinere protesten worden ook steevast op deze manier beëindigd. Maar het voorbeeld van Tunesië heeft de demonstranten nieuwe moed gegeven. „We willen verandering, net als in Tunesië”, riepen ze.

Net als in Tunesië heeft Egypte een heel jonge bevolking – 60 procent is jonger dan 30 jaar. De werkloosheid bedraagt 10 procent; 90 procent van hen zijn jongeren. Het regime is oud en de repressie groot. Overal stijgen de voedselprijzen.

Maar de Egyptische bevolking is minder hoog opgeleid dan de Tunesische – ongeveer een derde deel is analfabeet – en de internetdichtheid is geringer. Egypte telt 17 miljoen aansluitingen op in totaal 80 miljoen inwoners, Tunesië 3,6 miljoen op 10 miljoen. En het leger staat veel dichter bij het regime dan in Tunesië het geval was.

Sommige passanten vroegen zich gisteren af wat een paar duizend betogers in een stad van 18 miljoen konden uithalen. Maar de schrijver Alaa al-Aswany, die onder de betogers was, betwistte dat: „Deze jonge mensen hebben bewezen dat ze krachtig kunnen opkomen voor hun rechten”.