Na zestig jaar krijgt Nabokov gelijk

Als schrijver wel, maar als vlinderexpert werd Nabokov niet altijd serieus genomen. Ten onrechte blijkt nu uit genetisch onderzoek.

Nabokov in 1970 op vlinderjacht bij Montreux. Foto Horst Tappe Vladimir Nabokov *23.04.1899-02.07.1977+ Schriftsteller, USA - mit einem Schmetterlingsnetz auf der Schmetterlingsjagd in der N„he von Montreux - 1970 - Aufnahme: Horst Tappe ullstein bild - Tappe

Vladimir Nabokov was als vlinderexpert zijn tijd ver vooruit. Een theorie die de schrijver in de jaren veertig ontwikkelde over de verspreiding over de wereld van verschillende vlindersoorten met blauw iriserende kleuren (geslacht Polyommatus), was helemaal juist.

Dat blijkt uit een DNA-analyse die tien lepidopteristen en genetici vandaag publiceren in de Proceedings of the Royal Society B.

De familie van Vladimir Nabokov (1899-1977) vluchtte in 1919 uit Rusland en volgens de schrijver was dat de reden dat hij een wetenschappelijke carrière als vlinderexpert aan zich voorbij liet gaan. Hij bleef wel actief met vlinders en was na zijn emigratie naar de Verenigde Staten conservator van een museum in Harvard.

Nabokov stelde zich voor dat de blauw iriserende Amerikanse vlinders afstammen van een gemeenschappelijk voorouder die in Azië leefde. Deze ‘blauwtjes’ zouden in de loop van miljoenen jaren vanuit het oosten van Azië in totaal vijf keer naar Noord- en Zuid-Amerika zijn gemigreerd en steeds nieuwe afstammingslijnen hebben gesticht. Volgens Nabokov kon dat omdat de Beringstraat van tijd tot tijd droog viel, maar collega-wetenschappers namen die theorie destijds niet serieus.

Wetenschappers onder leiding van Naomi Pierce (Harvard) laten nu zien dat Nabokov het wel degelijk bij het juiste eind had. Hun DNA-analyse bewijst dat vijf blauwtjessoorten in Noord-Amerika en Zuid-Amerika stuk voor stuk meer verwant zijn aan blauwtjes in Azië dan aan elkaar.

De meest voor de hand liggende stamboom die Pierce met de computer reconstrueerde sluit precies aan op de vijf migratiegolven die Nabokov zich voorstelde. „Mijn god, hij had elke vlinder goed”, zei Pierce tegen The New York Times.