Hezbollahs macht groeit in Libanon

Hezbollah is steeds sterker geworden en gaat nu de komende Libanese regering domineren. Ondanks verzet van de VS en Israël.

Voor de Verenigde Staten en Israël is een nachtmerrie werkelijkheid geworden: een kandidaat van de fundamentalistisch-shi’itische organisatie Hezbollah gaat een nieuwe regering in Libanon vormen. Israëls buurland dreigt te veranderen in een „Iraanse basis”, waarschuwde vorige week het door het Westen gesteunde partijblok van vertrekkend premier Saad Hariri.

Voor het Libanese parlement gisteren Hezbollahs kandidaat, telecom-miljardair Najib Mikati als formateur aanwees, hadden Amerikaanse regeringsfunctionarissen al gewaarschuwd dat de Amerikaanse hulp aan Libanon in gevaar kon komen. Hezbollah is voor de Verenigde Staten en Israël officieel een terroristische organisatie, al dateert zijn laatste terroristische actie alweer van de jaren negentig. Israël ziet de zwaar bewapende organisatie als niets meer of minder dan een werktuig van Iran. En Iran is de vijand.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton waarschuwde gisteren dat een door Hezbollah gecontroleerde regering „duidelijk gevolgen zal hebben voor onze bilaterale relatie”. Het Amerikaanse hulpbudget voor 2011 voor Libanon beloopt 246 miljoen dollar, waarvan 100 miljoen militaire hulp.

Maar als de VS en Israël werkelijke invloed hadden gehad in Libanon, was het zover niet gekomen. Met militaire en financiële steun van Syrië en Iran en ondanks protesten van de VS en Israël heeft Hezbollah zijn machtspositie in Libanon na de verwoestende oorlog met Israël van 2006 ongestoord weer opgebouwd en versterkt. De ontwikkelingen weerspiegelen de verschuivende machtsbalans in het Midden-Oosten. Iran is een regionale mogendheid; Syrië heeft zich losgemaakt uit zijn diplomatieke isolement na de moord op de Libanese oud-premier Rafiq Hariri in 2005.

Saoedi-Arabië, dat tot dusverre aan de zijde van Hariri en het Westen stond, zwijgt en geeft daarmee te kennen zich voorlopig bij de nieuwe feiten neer te leggen.

In 2008 doorbrak Hezbollah samen met zijn bondgenoten in een snel gewapend offensief in Beiroet en andere steden tegen de aanhang van Hariri’s Toekomstbeweging een anderhalf jaar durende impasse over de samenstelling van de regering. Hezbollah (met zijn shi’itische en christelijke bondgenoten) eiste en kreeg toen eenderde deel van de ministers in de regering van nationale eenheid.

Dat betekende feitelijk vetorecht bij regeringsbeslissingen die een tweederde meerderheid vergen. Met dat veto kon Hezbollah bijvoorbeeld zijn ontwapening tegenhouden, waartoe diverse resoluties van de VN-Veiligheidsraad oproepen.

In de parlementsverkiezingen van 2009 bleef het Hezbollah-blok net iets kleiner dan het kamp van Hariri, die premier werd van de gezamenlijke regering ‘van de twee loopgraven’, zoals de Libanese pers haar betitelde.

De ‘twee loopgraven’ sloegen op de tweedeling tussen Hariri’s alliantie en het Hezbollah-blok en blokkeerden van het begin af aan elke vorm van beleid. Maar de werkelijke macht in Libanon was in handen van Hezbollah. Zijn politieke zeggingskracht zat niet in zijn twee ministers maar in zijn zware bewapening.

Twee weken geleden bracht Hezbollah de regering uiteindelijk ten val over de slepende kwestie van het Speciale Libanon Tribunaal dat naar algemeen wordt verwacht een aantal leden van de shi’itische organisatie gaat vervolgen wegens betrokkenheid bij de moord op oud-premier Hariri. Herzbollah ontkent enige rol daarin. Hezbollah-leider Nasrallah, volgens wie het in Leidschendam gevestigde tribunaal door Israël wordt gemanipuleerd, eiste dat de premier, zoon van de vermoorde oud-premier, de regeringsbanden met het tribunaal zou verbreken. Toen deze weigerde besloot Hezbollah een eigen regering te gaan vormen.

Wel conform de grondwet. Het Hezbollah-blok kreeg gisteren een meerderheid in het parlement voor zijn kandidaat door de steun van druzenleider Walid Jumblatt. Jumblatt wordt in Libanon beschouwd als een windvaan die precies weet welke kant hij moet kiezen om de veiligheid van zijn kleine druzengemeenschap te verzekeren.

In de burgeroorlog (1975-1990) steunde hij Syrië, ook al had president Hafez al-Assad zijn vader laten vermoorden. Na de moord op Hariri, toen in binnen- en buitenland Damascus als schuldige werd aangewezen en het Syrische bezettingsleger werd gedwongen Libanon te verlaten, koos hij de kant van Saad Hariri en het Westen. Maar na het Hezbollah-offensief van 2008 verwijderde hij zich weer van Hariri’s kamp en deze week schaarde hij zich onomwonden achter Hezbollah. De winnaars.

Najib Mikati heeft nu de onuitgesproken opdracht een regering te vormen die allereerst de banden met het Libanon Tribunaal verbreekt. Hoever Hezbollahs macht reikt, zal blijken als Nasrallahs plan slaagt.