'Film gaat altijd over liefde en vrijheid'

‘Wonderkind’ Xavier Dolan maakt met zijn tweede film, over een liefdesdriehoek, opnieuw veel indruk. „In principe bestaat er geen onderwerp dat te persoonlijk is voor film.”

Een jaar na zijn opmerkelijke debuutfilm J’ai tué ma mère, is Xavier Dolan alweer terug op het filmfestival van Cannes. Les Amours Imaginaires gaat over de schone jongeling Nicolas (Niels Schneider), die wordt aanbeden door de postadolescenten Francis (Dolan zelf) en Marie (Monia Chokri). Hun ‘ingebeelde passie’ – want hoe goed kennen ze Nicolas helemaal? – dreigt een wig te drijven in hun vriendschap. De piepjonge Frans-Canadese Dolan deed opnieuw veel zelf: hij schreef en regisseerde de film, maar ontwierp ook de kostuums en zelfs het persmateriaal.

Les Amours Imaginaires is duidelijk schatplichtig aan de vroege nouvelle vague (Jules et Jim, Bande à part) maar is fris, eigenzinnig en aanstekelijk genoeg om op eigen kracht te overtuigen.

U was met een ander filmplan bezig en plotseling ontstond dit idee.

„Ik heb de film geschreven in de trein van Quebec naar Toronto, in vijf uur. Toen kwam ik op het idee van een liefdesdriehoek, maar een liefdesdriehoek waar een dode hoek in zit. Meer een liefdesduo eigenlijk.”

Hoe slaagt u erin aan uw films zo’n persoonlijke, intieme sfeer te geven?

„Geen idee. Ik maak mijn films vanuit onwetendheid, voorlopig. Ik werk er heel hard aan om mezelf te verbeteren. Ik heb niet zo heel veel films gezien en boeken gelezen, maar wel genoeg om te weten wat ik wil en wat niet. Voor deze film was het boek Fragments d’un discours amoureux van Roland Barthes belangrijk, eigenlijk meer dan andere films. Maar ik werk hoofdzakelijk vanuit mijn instinct en vanuit noodzaak. Ik móet deze films maken.”

Wat trok u aan in het onderwerp van de liefdesdriehoek?

„Ik weet vanuit mijn eigen leven wat het is om afgewezen te worden in de liefde. Daar heb ik het over, want ik moet het doen met mijn nog betrekkelijk geringe levenservaring.”

Uw films zijn sterk gestileerd.

„Ja, want het is cinema en niet het leven zelf. Waarom zou ik met een nerveuze, shitty camerastijl moeten werken? Het is gemakkelijk een film eruit te laten zien als shit. Als dat een keer nodig is voor een van mijn films, zal ik dat ook niet laten. Maar het is veel moeilijker om te streven naar schoonheid. Voor mij is dat ook emotioneel. Ik heb een passie voor esthetiek, voor smaak. Dan krijg je al snel het verwijt van oppervlakkigheid, dat de stijl boven de inhoud gaat. Maar in films ís de stijl vaak de inhoud.”

Wat bedoelt u precies met ‘denkbeeldige’ liefde?

„Deze personages zijn verliefd op een beeld, op iets wat niet bestaat. Ze zien Nicolas niet echt, ze zien alleen de mogelijkheid dat iemand van ze zal houden. Daar zit een narcistisch, oppervlakkig element in. Voor hen is Nicolas een spiegel, waarop ze hun eigen fantasieën projecteren. Ik laat scènes met Nicolas daarom overgaan in beelden van tekeningen en sculpturen. Hij is niet echt.”

Werkt u met improvisatie of is elke scène helemaal uitgeschreven?

„Ik schrijf alles uit, maar voor alles in de film geldt dat ik het zelf heb meegemaakt, of weleens heb gedacht. Daar zit natuurlijk een element van exhibitionisme in. Maar niets is in principe te persoonlijk voor een film.”

U lijkt al een echt thema te hebben in uw films: de liefde.

„Ja, dat zal ook wel zo blijven. Voor mij gaat film als kunstvorm altijd over liefde. Voor andere mensen gaat film over politiek of over vermaak. Iedereen heeft zijn eigen verhouding tot film, voor mij zijn liefdesverhalen de basis.”

Het gevoel van vrijheid van een film als ‘Jules et Jim’ zit ook in uw film.

„Of van Pierrot le Fou. Dat zijn grote favorieten. Vrijheid en liefde, daar gaat het altijd om voor mij.”

De film heeft iets tijdloos, met die echo’s uit het filmverleden, en ook door de kleding.

„Dat zijn manieren om te laten zien dat er niets is veranderd. We worstelen nog steeds met de liefde, en we gaan daar nog steeds hopeloos mee de mist in. Het heden is eigenlijk nog gewoon het verleden. Dat zal voor de toekomst ook wel gelden.”