Vader der armen, vriend van rebellen

De Mexicaanse regering zag Samuel Ruíz als een rebel. De bisschop streed zijn leven lang tegen onrecht.

Sint Cristóbal de las Casas, 25 jan.

Als de „Rode Bisschop” was Samuel Ruíz medio jaren negentig wereldnieuws. Na een opstand van drieduizend boeren in de zuidelijke deelstaat Chiapas was Ruíz aangesteld als bemiddelaar. De Mexicaanse regering beschuldigde de bisschop echter van heulen met de leider van de ‘Zapatistas’: ondercommandant Marcos met zijn iconische bivakmuts en pijp. Het sterkte Ruíz’ reputatie als de Tatik of vader van de arme Maya-bevolking.

Hoe anders was de lof die de bisschop van Sint Cristóbal de las Casas (1959-2000) gisteren kreeg na zijn overlijden op 86-jarige leeftijd. Ruíz vocht voor een „rechtvaardiger, gelijker en waardig Mexico zonder discriminatie”, zei president Felipe Calderón. Hij werd eerder meermaals genomineerd voor de Nobelprijs.

Ruíz was een aanhanger van de bevrijdingstheologie die in Latijns-Amerika postvatte na de geloofsheroriëntatie tijdens het Tweede Vaticaans Concilie van begin jaren zestig. De beweging richtte zich tegen de maatschappelijke zonden van autoritaire regimes zoals repressie, uitbuiting en ongelijkheid.

De bisschop stelde zijn leven in dienst van de strijd voor de rechten en economische vooruitgang van de inheemse bevolking in de regio. Hij volgde de traditie van zijn zestiende-eeuwse voorganger, frater Bartholomé de las Casas, naar wie het decanaat in Chiapas is vernoemd. Las Casas vocht in zijn tijd tegen de slavernij van de gekoloniseerde indianen. Het gevecht van Ruíz was vijf eeuwen later wezenlijk niet anders.

Van het Zapatistisch Nationaal Bevrijdingsleger (EZLN) is niet veel meer over. De boerenbeweging, die de strijd ook via internet voerde, werd ooit nog omschreven als „de eerste postmoderne Latijns-Amerikaanse revolutie”. Het vredesakkoord dat Ruíz in 1996 bewerkstelligde leverde de indianen weinig op. De armoede is nog altijd groot in de overgebleven Zapatistas-dorpen.

Ruíz gaf zijn inheemse diakens, die als getrouwde mannen in de regio meer aanzien genoten dan celibataire priesters, veel verantwoordelijkheden. Het voordragen van passages uit de bijbel tijdens de mis vond de kerk te ver gaan. Het Vaticaan gelastte in 2002 een onderzoek naar geruchten dat er vrouwelijke diakens waren en religieuze Maya-geschriften werden voorgelezen. Ruíz bleef tot het eind toe wars van het gezag. (AP)