Slachtoffer van showpolitiek en willekeur

De combinatie van kinderen en misstanden levert politici soms onmisbare publiciteit.

Tofik Dibi wil afspraken maken over het gebruik van zulke casussen in de Kamer.

Tofik Dibi kreeg de afgelopen dagen volop e-mails met schrijnende dossiers van asielzoekers. Tot zijn schrik bekroop hem ook even het gevoel: ‘Oh nee, niet weer!’ Dat zette het GroenLinks-Kamerlid aan het denken. De Tweede Kamer had de afgelopen weken opnieuw verhitte discussies gevoerd over ‘persoonlijke gevallen’. Het 14-jarige meisje Sahar, dat opgroeide in Nederland, maar nu dreigt te worden uitgezet naar Afghanistan. De 8-jarige ongeneeslijk zieke Abiram, die zou worden uitgezet naar Sri Lanka, maar mocht blijven toen zijn zaak in de publiciteit kwam. En het ging niet alleen over asielzoekers: het vastketenen van de 18-jarige verstandelijk gehandicapte jongen Brandon haalde ook het parlement.

Kinderen en misstanden zijn een dankbare combinatie voor politici. Voor oppositiepartijen is het vaak de enige manier om het ‘onrechtvaardige regeringsbeleid’ zo te presenteren dat het grote publiek er wakker van wordt. De onvermijdelijke collateral damage van abstracte regels verandert van statistiek in echte mensen.

Dibi is pas een paar maanden asielwoordvoerder van zijn partij. Hij raakte emotioneel betrokken bij Sahar: „Ik was op oorlogspad, wilde een spoeddebat. Ik wilde er een grote show van te maken.” PvdA-Kamerlid Hans Spekman waarschuwde hem: maak er niet direct een politiek debat van. Achter de schermen kan je vaak veel meer voor zo iemand betekenen.

Dit soort casussen in de Kamer bespreken, kent namelijk risico’s. Voor politici en vooral voor het kind. Dibi: „Deze mensen kunnen het slachtoffer worden van symboolpolitiek en het gevaar van willekeur ligt op de loer.”

Sahar is van beide een goed voorbeeld. Minister Gerd Leers (Asiel, CDA) presenteerde haar in een interview zelf als voorbeeld van hoe hij rechtvaardig, maar streng moest zijn. Tot ergernis van Spekman en Dibi, die geprobeerd hadden haar uit de publiciteit te houden. „In haar zaak is nu het gezichtsverlies voor politieke partijen het belangrijkst geworden”, zegt Dibi. „De PVV wil per se dat ze vertrekt.”

En dan de willekeur: waarom krijgt Abiram een verblijfsvergunning en Sahar niet? Sommige gevallen kunnen op aandacht van de Kamer rekenen, andere niet. Dibi: „Voor je het weet, kijk je helemaal niet meer met gepaste afstand naar de inhoud van zo’n dossier.”

Vorige week bepaalde de rechtbank in Den Bosch dat Sahar en haar familie voorlopig niet mogen worden uitgezet. Minister Leers heeft de afwijzing van de asielverzoeken niet goed genoeg gemotiveerd, aldus de rechtbank. Het gezin is inmiddels tien jaar in Nederland en is naar eigen zeggen volledig geïntegreerd en verwesterd. Het gezin vreest daarom in Afghanistan gevaar te lopen. Leers zal volgens zijn woordvoerder deze week besluiten of hij tegen de beslissing van de rechtbank in beroep gaat.

Het is onvermijdelijk dat politici casussen gebruiken. Dibi: „Dit soort publiciteit is vaak het enige wapen dat we in de oppositie hebben.” Maar het moet de aanleiding zijn beleid aan de kaak te stellen. De slachtoffers zelf moeten niet het onderwerp van het debat worden, vindt Dibi. Zijn oproep, via dagblad Trouw, om als politici terughoudender te zijn, heeft al wat weerklank gevonden, zegt hij. Donderdagavond gaat hij met Kamerleden van andere oppositiepartijen praten, kijken of ze hierover afspraken kunnen maken.

En de coalitie? CDA-Kamerlid Mirjam Sterk heeft haar sympathie al laten blijken, zegt Dibi. Van de VVD hoopt hij ook op interesse. Met de PVV heeft hij geen contact gezocht. „Ik ben niet gek, dat is kansloos.”