Onmacht van Kremlin

De aanslag op het vliegveld Domodedovo nabij Moskou is nog niet opgeëist door een of ander Kaukasisch kalifaat. Ook de identiteit en motieven van de vermoedelijke zelfmoordterrorist, die met een plastic bom een explosie veroorzaakte waarbij 35 mensen om het leven kwamen, is nog onbekend.

Rusland zou Rusland niet zijn als er niet allerlei geruchten over het gruwelijke drama zouden gonzen. Van het bericht dat de veiligheidsmaatregelen waren verlaagd naar te laag niveau tot het verhaal dat de politie was getipt over een terreuraanslag in Zelenograd, diametraal aan de andere kant van Moskou.

De strijd om de verantwoordelijkheid is dus al losgebarsten. Volgens president Medvedev is de directie van het vliegveld aansprakelijk. Volgens het management van Domodedovo staan de ingangen van het vliegveld onder controle van de binnenlandse strijdkrachten. De Staatsdoema wil minister Noergalijev van Binnenlandse Zaken en procureur-generaal Tsjaika horen. En premier Poetin lijkt intussen vooral begaan met de slachtoffers.

Of er ooit een overtuigend antwoord komt op alle vragen, valt te betwijfelen. Zeker sinds Poetin aan de macht is, zijn vele terreurdaden en moordaanslagen niet alleen nooit opgehelderd maar in aantal ook toegenomen. De bomaanslagen op flatgebouwen in Moskou en Volgodonsk (1999), de gijzelingen in het theater van Nord Ost in Moskou (2002) en een school in Beslan (2004) of de liquidaties van de journalisten Politkovskaja (2006) en Estemirova (2007): stuk voor stuk geweld waarvan de daders soms zijn opgespoord maar de opdrachtgevers zelden tot nooit.

Het idee dat Poetin na 2000 de rust en orde in Rusland heeft hersteld, die zijn voorganger Jeltsin voordien had verkwanseld, is een mythe die een hardnekkig bestaan leidt. Onder het tandem Poetin/Medvedev is Rusland echter gevaarlijker geworden. Vooral omdat de countervailing powers er door de ‘verticale macht’ zo systematisch zijn vernietigd dat de politieke, economische, justitiële en gewapende machten bijna naadloos samenvallen.

De terreurdaad van gisteren staat daar waarschijnlijk los van. Maar Medvedev en Poetin hebben wel een probleem. Vlak voor de aanslag landde op het vliegveld een toestel uit Sotsji, de badplaats waar in 2014 de Olympische Winterspelen worden gehouden. Vier jaar later organiseert Rusland het wereldkampioenschap voetbal. Veiligheid in een ontspannen sfeer is cruciaal.

Poetin, de grote pleitbezorger van deze evenementen, kan die na tien jaar machtsuitoefening niet leveren. Dat geeft te denken. De zelfmoordactie in Domodedovo is niet alleen een aanslag op het Kremlin, maar ook op Rusland als internationale gastheer.