Is Henk H. dan toch onschuldig?

Na twee jaar onderzoek verschijnt morgen een nieuw rapport over de zaak-Henk H.. Werd hij net als Lucia de B. onschuldig veroordeeld?

Merel Thie

In het voorjaar van 2002 werd het lichaam van Pim Overzier gevonden in een bos bij Dronten. Het lag in een ondiep graf, dat was omlijst door rechtopstaande takken. Mogelijk lag het lichaam er al meer dan drie maanden: op 4 december 2001 was de 37-jarige Overzier, analist bij een ziekenhuis, niet teruggekeerd van een blinddate.

Een jaar later, in 2003, werd Henk H. veroordeeld voor de moord op Overzier. Eerst door de rechtbank in Zutphen en in 2004 door het gerechtshof in Arnhem. Hij zou gedreven zijn door jaloezie. Overzier zou zich aangetrokken hebben gevoeld tot een vriendin van H.. Met háár dacht Overzier een blinddate te hebben.

Henk H. kreeg een celstraf van twintig jaar opgelegd. Maar in de jaren die volgden ontstonden er twijfels over zijn schuld. Rechtsfilosoof en oud-hoogleraar Ton Derksen vroeg de Commissie Evaluatie Afgesloten Strafzaken (CEAS) de zaak te onderzoeken. Morgen maakt die commissie, na meer dan twee jaar onderzoek met hulp van elf rechercheurs, haar bevindingen bekend. Dat kan ertoe leiden dat de zaak heropend wordt, zoals dat gebeurde bij bejaardenverzorgster Ina Post en verpleegkundige Lucia de Berk. Zij werden vrijgesproken van moord na eerder te zijn veroordeeld.

Toen Henk H. uit Bennekom werd aangehouden voor de moord op Pim Overzier was hij 57 jaar, docent aan de sociale academie en amateur-wijnhandelaar. Hij had geen strafblad. Hij had een relatie, in ieder geval vriendschappelijk, met Rianne van E., een collega van Pim Overzier in het ziekenhuis in Ede. De rechtbank en het hof concludeerden dat Henk H. jaloers was omdat Pim Overzier Rianne leuk vond. Dat zou Henk hebben begrepen toen hij eens voor Rianne haar postbus leegde en een kaartje van Pim tegenkwam. Hij ontkent dat overigens.

Henk H. zou, verblind door jaloezie, zo ver gegaan zijn dat hij een fictieve blinddate opzette voor Pim Overzier. Die hoopte dat Rianne E. zou verschijnen. In plaats daarvan zou Henk H. hem in het bos bij Dronten hebben overmeesterd en hem hebben verstikt of levend begraven.

Maar volgens Ton Derksen is Henk H. veroordeeld voor een moord die geen moord was. Niet uitgesloten is volgens hem dat Pim Overzier een natuurlijke dood is gestorven. Er is in ieder geval geen bewijs voor het tegendeel, betoogt hij. Er zijn andere, meer waarschijnlijke, theorieën mogelijk, waarin Henk H. niet voorkomt.

Pim Overzier werd gevonden in de buurt van een homo-ontmoetingsplaats. Een mogelijke theorie is dat hij daar is overleden aan acuut hartfalen en dat hij begraven is door bezoekers van die ontmoetingsplaats die zelf anoniem wilden blijven. Overigens was die theorie al naar voren gekomen bij de rechtbank. Maar die zag „geen aanwijzingen” dat Overzier gebruik maakte van homo-ontmoetingsplaatsen.

Een patholoog-anatoom die het stoffelijk overschot van Overzier onderzocht nadat het begin 2002 was gevonden in het bos, kwam tot de conclusie dat er geen doodsoorzaak vast te stellen viel. De rechtbank concludeerde daarna dat „niet uitgesloten kan worden” dat verstikking (door begraving) de dood van Overzier heeft veroorzaakt. Daartegen pleit dat het slachtoffer geen zand in zijn neus had, zegt Derksen.

Maar Henk H. is niet zomaar veroordeeld. Getuigen menen zijn Volvo gezien te hebben in de buurt van de plaats waar het lichaam van Overzier werd gevonden, rond het moment dat hij vermist raakte. Veel belastender is de bloedspat van Overzier die op het portier van de Volvo is aangetroffen. Henk H. verklaart dat door te zeggen dat hij Overzier één keer eerder ontmoet heeft, toevallig, voor het huis van Rianne E.. Bij die gelegenheid zouden ze samen een wijnkistje voor haar hebben samengesteld. Daarbij zou Overzier zich hebben bezeerd aan een nietje.

Henk H. heeft bij de politie tal van verklaringen afgelegd waarin hij zelf een rol speelt bij de verdwijning van Pim Overzier. Maar volgens zijn sympathisanten was hij, murw van de verhoren, daadwerkelijk gaan denken dat hij iets met de verdwijning te maken moest hebben. Ook thuishulp Ina Post bekende een moord die zij niet gepleegd had.

Het onderzoek door de CEAS heeft meer dan twee jaar geduurd. Lang, vindt ook voorzitter Ybo Buruma, hoogleraar strafrecht aan de Universiteit van Nijmegen. Buruma heeft zelf geregeld geïnformeerd bij de drie onderzoeksleiders waaróm het zo lang duurde. Maar zij wisten hem steeds te overtuigen dat ze die tijd nodig hadden.

Als het onderzoek door de CEAS niet tot heropening van de zaak leidt, heeft Henk H. nog andere ijzers in het vuur. Zijn advocaat, Geert-Jan Knoops heeft twee reconstructies laten uitvoeren waaruit volgens hem blijkt dat Henk H. Pim Overzier niet vermoord kán hebben. Bijvoorbeeld omdat Henk H. tenger is en klein voor een man: 1.70 meter. Het zou voor hem onmogelijk zijn geweest de boomlange Pim Overzier (1.92) te verstikken zonder zichtbare sporen van geweld achter te laten. Knoops wil met dit volgens hem nieuwe feit een herzieningsverzoek indienen bij de Hoge Raad.

En dan is er nog het burgerinitiatief dat aandacht voor zijn zaak blijft vragen, onder leiding van Justine Mol. Mol leerde Henk H. kennen toen zij als vrijwilligster gedetineerden bezocht. Na een paar gesprekken kwam zij tot de conclusie: „Dit kán helemaal niet. Deze man, die zo rustig is en zo integer, kán helemaal geen moord hebben gepleegd.” Donderdag organiseert het burgerinitiatief een manifestatie in Amsterdam. Daar kunnen vrijwilligers plaatsnemen in kooien om te ervaren hoe het is om opgesloten te zijn.