Geslachtskeuze bepalen via de medische koerier

Bekende voetbalvrouwen, politiechefs, vuilophalers. De circa tweehonderd mensen die belangstelling hebben voor de „mobiele spermakit” van Bert van Delen, zijn een dwarsdoorsnede van de Nederlandse bevolking. Gisteren maakte de bedrijfsjurist in het tv-programma Nieuwsuur bekend dat hij stellen via een maas in de wet gaat helpen het geslacht van hun kind te bepalen, zonder dat daarvoor een medische grond is. In Nederland is dat bij wet verboden.

Van Delen is omstreden in de medische wereld. In 1995 vestigde hij in Utrecht een genderkliniek, die geslachtskeuze op niet-medische gronden mogelijk maakte door middel van zaadscheiding. Na invoering van de Wet bijzondere medische verrichtingen, twee jaar later, werd de kliniek gesloten. Volgens Van Delen heeft hij sindsdien niet stilgezeten. „Na de sluiting zijn wij blijven bemiddelen tussen echtparen en klinieken in het buitenland. Onze tegenstanders hebben ons nooit klein gekregen”, zegt hij desgevraagd.

Begin volgende maand worden de eerste mobiele spermakits uitgereikt. Cliënten vinden daarin een potje dat zij moeten vullen met sperma, dat een medische koeriersdienst daarna bij een huisartsenlab in Londen bezorgt. Het lab selecteert het zaad op X- en Y-chromosomen, die coderen voor het geslacht. Met een doe-het-zelf-inseminatieset kunnen cliënten het sperma zelf in de baarmoedermond inbrengen. Kosten: zo’n 1.200 euro.

Het nieuwste project van Van Delen oogst kritiek in de medische wereld. „Een zinloze exercitie”, vindt Jan Kremer, hoogleraar voortplantingsgeneeskunde aan het Nijmeegse UMC St Radboud. Volgens Kremer is de effectiviteit van de methode – anders dan ivf met embryoselectie – nooit wetenschappelijk bewezen. „Van Delen biedt mensen valse hoop en dat is niet fraai”, aldus Kremer.

Het stoort de hoogleraar dat Van Delen mensen voorlichting over geslachtskeuze geeft, terwijl hij geen arts is. Of geslachtsbepaling op niet-medische gronden ethisch verantwoord is, laat hij in het midden.

De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft naar eigen zeggen geen bevoegdheid toe te zien op het bewerken van lichaamsmateriaal in het buitenland. „Iedereen is vrij om materiaal af te nemen”, laat een woordvoerder weten.