Een zedenrechercheur moet niet meehuilen

Zedenrechercheurs zien honderden, duizenden kinderpornoplaatjes per dag.

Internet lijkt haast ontworpen voor verzamelaars. „De filmpjes zijn het ergst.”

Over kinderporno praten alsof het over een pistoletje rosbief gaat. Neutraal, zonder emotie. De zedenrechercheurs van de afdeling Jeugd- en Zedenpolitie in Leiderdorp kunnen dat. Ze maken grappen tijdens de lunch en zoeken daarna achter de computer verder naar afbeeldingen van zeer ernstig misbruikte kinderen. Ze zien op een dag honderden of duizenden plaatjes.

Alleen als je afstand kunt nemen, kan je hier werken, zegt Yet van Mastrigt. Zij is teamchef bij de Jeugd- en Zedenpolitie regio Hollands-Midden waar twintig zedenrechercheurs werken. Ze was jarenlang zedenrechercheur. Een voordeel, zegt ze. „Als iemand zwanger is, houden we die uit de wind. We moeten niet meehuilen. Onze taak is waarheidsvinding. We moeten boeven vangen. Elke dag.”

Bij de meeste kinderpornozaken (gemiddeld 45 per jaar) gaat het om downloaders, die plaatjes van kinderporno via internet binnenhalen. De politie vindt hen via een IP-adres of creditcardgegevens die zijn gebruikt voor het binnenhalen van kinderporno. Een verdachte in een zedenzaak heeft ook vaak kinderporno op zijn computer. De zedenpolitie doet huiszoeking en neemt computers, harde schijven, camera’s, dvd’s en opname-apparatuur mee.

De makers van kinderporno blijven meestal buiten schot. Het is belangrijk dat het onderzoek zich op hen richt, zegt Yet van Mastrigt. „Kindmisbruikers leggen soms zelf beelden vast. Het is een kleine moeite. Een camera, een stekkertje, klaar. We zien veel huisvlijt.” Veel komt uit het buitenland. De Amsterdamse zedenzaak waarbij tientallen Nederlandse kinderen op crèches en thuis werden misbruikt, is voor Nederland uitzonderlijk. Crècheleider en oppas Robert M. legde de kinderporno vast. Van Mastrigt: „De zaak is uitzonderlijk vanwege de omvang, het gaat om veel en heel jonge kinderen.”

Internet is een zegen voor de liefhebbers van kinderporno?

„Het lijkt er wel voor gemaakt. Toen ik begon in ’94 moest je er veel moeite voor doen. Kinderporno leende je onder de toonbank in een louche videotheek. Nu zetten mensen ’s morgens hun computer aan. Die laten ze de hele dag doorstampen. Na het eten gaan ze lekker schiften. Een paar jaar geleden had je een paar gigabyte, nu soms 6 terabyte. Op een gemiddelde computer staan 60.000 plaatjes. Maar de verdachte in de meest recente zaak had 1,2 miljoen afbeeldingen en 400.000 filmpjes.”

Hoe zoek je in die hoeveelheid naar kinderporno?

„Door alles te bekijken. Het is verschrikkelijk tijdrovend. In dit geval zijn we met een aantal rechercheurs weken bezig geweest.”

Bij sommige korpsen speurt een vast team de hele dag naar kinderporno. Yet van Mastrigt vindt dat ongezond. Bij de zedenpolitie Hollands-Midden zoeken alle rechercheurs mee naar kinderporno, maar niemand doet het langer dan een paar uur achter elkaar. Van Mastrigt: „Anders word je gek.”

Hoe bekijk je duizenden plaatjes?

„Rechercheurs moeten alles zelf zien, maar er is een speciaal computerprogramma dat ons helpt.”

Zedenrechercheur Wim van Dijk laat het zien. Hij kan alle afbeeldingen van een verdachte die met een bepaalde camera zijn gemaakt, bij elkaar zetten. Er verschijnt een lange lijst typenummers op het scherm. Het valt op dat met een pentax optio M80 duizenden foto’s zijn gemaakt. Waarschijnlijk is dat de privécamera van de verdachte. Als hij zelf kinderporno maakte, is het meestal met eigen camera vastgelegd.

Wim van Dijk opent het mapje en scrollt door honderden kiekjes, 36 per scherm. Eén blik. Volgende pagina. Weer één blik. Vakantiefoto’s, kinderen op schoolreisje, de hond, de tent in Frankrijk, kinderen op ski’s. Foto’s van een ouder echtpaar. Foto’s zonder kinderporno krijgen een groen kader.

Wat is kinderporno?

Wim van Dijk opent een ander mapje. Jonge meisjes in de meest sexy poses, halfnaakt of naakt. Hun benen wijd. Ze zuigen aan gezwollen penissen, gezichtjes onder het sperma, meisjes die worden verkracht. De kinderen op de plaatjes worden steeds jonger. Meisjesbaby’s met penissen tegen hun geslachtsdelen. Baby´s die gepenetreerd worden. Meisjesbaby’s met voorwerpen in hun vagina. Honderden, duizenden foto’s.

Yet van Mastrigt: „Dit is strafbare kinderporno. Maar het is niet altijd zo helder. Een blote peuter in een kinderbadje in de tuin is geen kinderporno. Een meisje van drie jaar met jarretellen wel. Als de buurjongen van die blote peuter in dat badje foto’s maakt en inzoomt op haar geslachtsdelen, is het kinderporno. Een naakt meisje van 14 in een sexy houding is kinderporno, een meisje van 18 niet. Vaak is de leeftijd lastig te schatten. Bij twijfel laten we het zitten.”

Ook alle films van een verdachte worden bekeken. Op het scherm van zedenrechercheur Wim lopen negen films tegelijk. Een voetbalwedstrijd, een speelfilm, een tekenfilm, een privévakantiefilmpje. Soms wordt kinderporno verstopt in een natuurfilm. Op het scherm worden negen films in hoog tempo afgedraaid. Het programma breekt in als er iets in het beeld verandert.

De kinderpornofilmpjes zijn het ergst, zegt Yet van Mastrigt. „Dan komt er beweging en geluid bij. Kinderen huilen, schreeuwen. Ze verzetten zich of juist niet.”

De rechercheurs proberen te achterhalen waar het kind zich bevindt. Ze kijken naar stopcontacten, gordijnen. Ligt er een Donald Duck op een nachtkastje? Ze proberen de foto te dateren. Heeft het kind een modern kapsel? Heel oude afbeeldingen zijn minder interessant. Die kinderen zijn nu onherkenbaar en daardoor vrijwel onvindbaar. Spreekt het kind Nederlands? Zou het in Nederland kunnen zijn?

En als dat zo is?

„Dan overleggen we met de KLPD of het kind bijvoorbeeld in Opsporing Verzocht mag worden getoond. Dat hebben we een aantal keren gedaan. In zo’n geval zitten in het hele land zedenrechercheurs klaar om in te grijpen. Je weet niet waar het kind zich precies bevindt. In zo’n geval kan je een producent pakken, dat willen we het liefst.”

Hoe reageren mensen als je huiszoeking doet?

Yet van Mastrigt: „Soms zeggen ze niets. Dat hoeft ook niet. Zwijgen mag. Soms geven ze direct toe kinderporno te hebben. ‘Je zult het wel vinden’, zeggen ze dan. ‘Mijn vrouw mag het niet weten.’”

Hoe gaat zo’n verhoor?

„Vrijwel niemand bekent meteen dat hij graag naar misbruikte kinderen kijkt of zelf misbruikt. De rechercheurs moeten vertrouwen winnen. Meestal duurt dat twee à drie dagen. De verdachte zit al die tijd vast.

„Soms begint het met: ‘Ik werd op een ochtend wakker en opeens stond het op mijn computer.’ Dat kan niet als de kinderporno keurig in mapjes zit. Die mapjes hebben namen als ‘baby-boy’, ‘baby-girl’, ‘girls 4 to 8 years’. Je staat versteld van de verzamelwoede. Zoals het vroeger om sigarenbandjes ging.

„Bekennen kan ook opluchten. Ze hebben een behoefte die strafbaar is. Dat weten ze allemaal. Nu zit er iemand tegenover ze die niet verbaasd is en niet boos wordt. Als iemand wil, kan hij hulp krijgen. Eerst straf, dan hulp.”

Blijven ze soms ontkennen?

„Zeker. Vaak adviseert de advocaat de verdachte om niets te zeggen. Soms bekennen ze toch. Soms blijven ze zwijgen. Dat is heel frustrerend. Als ze kinderporno op hun computer hebben, is er aanvullend bewijs. Hebben ze een nichtje misbruikt en blijven ze ontkennen, is het lastig. Zij krijgen geen straf. Maar ook geen hulp. Hun behoeften zijn niet verdwenen.”

Wat voor type mensen zijn het?

„Kindmisbruikers zijn meestal op zichzelf gerichte, narcistische figuren. Ze kunnen over een slachtoffer zeggen: ‘Ze vonden het zelf ook leuk.’ Of: ‘Ze had ook ‘nee’ kunnen zeggen.’ Dan gaat het om een kind van vijf. Onbegrijpelijk. Soms zijn het eenzame mensen. Ze zijn ziek.”

Wat krijgen ze voor straf?

„Onze zedenofficier eist standaard meer dan een half jaar gevangenisstraf. Heel vaak worden daders veroordeeld tot minder dan een half jaar. Dan kan de celstraf worden omgezet in een taakstraf als ze geen antecedenten hebben. Ik kijk wel eens naar die plaatjes. Op elke afbeelding met kinderporno staat een kind dat het extreem moeilijk heeft. Ook door ernaar te kijken, hou je het in stand. Daarom moeten we het aanpakken. Daarom draaien mijn mensen overuren. Als iemand dan een paar weken moet gaan schoffelen, denk ik wel: hoe erg vinden we het?”