Een man riep: ik ga iedereen doodmaken

Bij een aanslag op Ruslands grootste vliegveld komen 35 mensen om het leven.

Volgens sommigen zou de dader een Kaukasiër zijn.

Alleen de tientallen ambulances op de parkeerplaats van vliegveld Domodedovo wijzen erop dat een paar uur eerder, om twee over half vijf ’s middags, iemand zich in de aankomsthal voor internationale vluchten heeft opgeblazen. Minstens 35 mensen zijn omgekomen en 150 gewond, van wie twintig ernstig. Sommige ambulances rijden met loeiende sirenes de avondspits tegemoet, op weg naar ziekenhuizen in de stad, in andere behandelen artsen gewonden ter plaatse.

Bij de vier ingangen van de terminal staan zojuist met de taxi of de trein gearriveerde passagiers in de rij voor de metaaldetectoren, een zeldzame gebeurtenis. „Er zijn er namelijk altijd wel een paar die het niet doen en dan mag je toch gewoon doorlopen”, zegt de 43-jarige Anna, die maandelijks vanaf Domodedovo vliegt. „Zo is het makkelijk om met explosieven binnen te komen. Typisch Rusland.”

Uit de aankomsthal voor internationale vluchten komen nieuwe passagiers tevoorschijn. Ze weten niet wat hun voorgangers is overkomen en lopen tussen een haag van journalisten door. Het vliegveld is dan al weer een paar uur volop in gebruik, hoewel de noodtoestand nog steeds geldt. En als er niet zoveel politieagenten rondliepen, zou je niet denken dat er iets bijzonders was voorgevallen.

Maar voorbij de politieafzetting in de aankomsthal moet het een slagveld zijn, vertellen getuigen. „Een man riep ineens: ‘Ik ga iedereen doodmaken’”, zegt een van hen. „En daarna klonk een explosie.”

Vliegveld-medewerkster Lina heeft zelf niets gezien of gehoord. „Maar mijn collega’s wel”, zegt ze aangeslagen. „Ze zaten in het cafeetje bij de aankomsthal en hoorden de explosie, waarna iedereen begonnen te rennen. Overal was rook en chaos.”

De zelfmoordterrorist heeft de meest ideale plek voor een aanslag uitgekozen. Want bij de aankomsthal voor internationale vluchten is het altijd druk. Niet alleen met passagiers, maar ook met tientallen taxichauffeurs die klanten proberen te vinden. Juist onder hen zijn de meeste slachtoffers gevallen. Artjom Zjilenkov kwam een vriend ophalen die uit Düsseldorf kwam en stond een paar meter van de zelfmoordenaar af. Zijn kleren zitten vol bloed- en vleesresten, niet van hemzelf, zoals hij tot zijn verbazing constateerde, maar van de mensen die om hem heen stonden. „De man naast me werd aan stukken gereten”, zegt hij onbevangen tegen de tientallen journalisten die hem omringen. „De dader was een Aziaat, een man in een zwart pak.” Anderen zeggen dat het iemand was die van de Kaukasus afkomstig was.

Dat laatste scenario ligt vooralsnog het meeste voor de hand. Want er gaat geen dag voorbij of er wordt op de straatarme noordelijke Kaukasus een aanslag gepleegd door islamitische opstandelingen. Hoewel hun gelederen de afgelopen jaren sterk zijn uitgedund, als gevolg van een hardhandige en genadeloze repressie door politie en leger waarbij ook talloze onschuldige mensen zijn omgekomen, blijven zij zich verzetten tegen het corrupte lokale bestuur dat al het overheidsgeld bestemd voor werkgelegenheid en de bouw van scholen en ziekenhuizen in eigen zak steekt. Zolang het president Medvedev niet lukt om in dat gebied het gezag van Moskou te herstellen, blijven die terreuraanslagen tot de dagelijkse werkelijkheid behoren.

Ook hebben ze een jaar geleden gedreigd hun terreuracties buiten de Kaukasus te zullen voortzetten. Dat het hun menens was, bleek toen in maart 2010 twee vrouwelijke zelfmoordterroristen uit Dagestan, zogenoemde Zwarte Weduwen, zich in de ochtendspits in de Moskouse metro opbliezen. Veertig passagiers kwamen daarbij om het leven.

Rusland zou Rusland niet zijn, als ook niet door sommigen wordt gedacht dat premier Poetin achter de aanslag zit. Zijn populariteit is de afgelopen maanden zo drastisch gedaald, als gevolg van de verslechterende economie, de bosbranden van afgelopen zomer en de racistische rellen in Moskou van december, dat hij een opsteker als kampioen van de openbare veiligheid goed kan gebruiken. „In 1999 werden in heel Rusland flatgebouwen opgeblazen”, zegt een jonge vrouw. „Veel wees erop dat dit door het Kremlin was georganiseerd om chaos te zaaien, waarna Poetin zich als de redder van de natie kon manifesteren.”

Maar wie er ook achter de aanslag zit, er is met de explosie in de aankomsthal van Domodedovo iets veel ernstigers duidelijk geworden. En dat is dat Rusland niet in staat is om plekken waar veel mensen bijeenkomen goed te beveiligen. „Dat komt doordat onze politie lui en corrupt is”, zegt een beroemde politicologe ’s avonds laat op de Moskouse radio. En dat doet het ergste vrezen voor de Olympische Winterspelen (2014) en het WK-voetbal (2018) die Rusland gaat organiseren.

Op het vliegveld zelf staan de taxichauffeurs tegen negen uur al weer te dringen voor de stroom nieuwe passagiers die zojuist uit Duitsland zijn gearriveerd. De bijna gepensioneerde grondstewardess Irina, die op weg naar huis is, merkt op: „Je hebt in dit land ook geen moment rust. Altijd gebeurt er wel weer iets verschrikkelijks.”