Een gokje wagen: beleggen in bouwkavels aan Baai van Kotor

Jort Kelder verklapte onlangs in gesprek te zijn met de VPRO, met het oog op een grote serie over heden en verleden van het kapitalisme. Tussen hem en de KRO boterde het niet meer, dus loopt daar nu het laatste seizoen van Bij ons in de PC.

Die scherpe portretjes van nieuwe en oude rijken zijn nog steeds even amusant, maar laten niet zien hoe het spel van het geld in de praktijk precies loopt.

Eigenlijk zie je dat nooit op televisie, ook omdat geen van de spelers zich graag in de kaart laat kijken. Het is de grote verdienste van Frans Bromet dat hij die noot wel kraakte in de documentaire De risicojongens, in twee delen uitgezonden door Dokument (NCRV).

Jaren geleden zag Bromet in Harry Mens’ programma Business Class (RTL7) twee vriendelijke en nuchtere jongens, Vladimir Meijer en Vincent Kersten, kleine particuliere investeerders werven voor een serie projecten in Montenegro. Sindsdien lieten ze zich met tussenpozen filmen door Bromet, ook bij rommelige bouwkavels aan de Baai van Kotor en op een nog onvoltooide autoweg, waarvan de zwartkijker achter de camera vermoedde dat die nooit af zou komen.

Hun investeringsmaatschappij Vlavin Capital te Alkmaar helpt mensen met te veel geld van hun problemen af, zeggen ze. Het prospectus van hun cv’s belooft hoge rendementen, door aan- en verkoop van grond in „het Monaco aan de Adriatische Zee”. In tweede instantie gingen ze ook appartementen aanbieden, die echter alleen afgebouwd konden worden als de inschrijving vol zou lopen.

Bromet rook onraad en stelde cynische vragen. Waarom willen rijke mensen altijd nog meer geld? En kan bezit altijd maar in waarde blijven stijgen?

De twee voormalige medewerkers van ABN Amro blijven rustig en optimistisch. Voor deze publiciteit hoefden ze niet te betalen, zoals bij Mens (14.000 euro voor een positief interview van zes minuten). Maar ze maken zich ook kwetsbaar, vooral wanneer tijdens de kredietcrisis de ene na de andere investeerder het af laat weten en het er naar uitziet dat eerdere durfals naar hun rendement kunnen fluiten.

Bromet ondervraagt ook de nette dames en heren die wel een gokje willen wagen. Vlavin houdt voorlichtingsbijeenkomsten en belt en mailt zich suf. Een investeerder die zijn eigen geld had verdiend met de verkoop van zonweringen begint narrig te worden, want hij is al zo vaak opgelicht.

Maar De risicojongens blijkt niet te gaan over louche handel. De jachthaven wordt bij elk bezoek aan Montenegro groter en op zeker moment trekt de conjunctuur weer aan. Een aarzelende galeriehouder en zijn vrouw kopen elk een appartement. De mysterieuze Mr. X, die zijn fortuin maakte in de Verenigde Arabische Emiraten en van wie we alleen de zaakwaarnemer te zien krijgen, keert terug in de schoot van Vlavin. Aan het einde van de documentaire legt hij ruim een miljoen in.

Vladimir en Vincent gaan door met glimlachen: ze zullen altijd blijven doorgaan, want aan handel komt nooit een eind.