'Rembrandt was een lastig portret'

Marleen Gorris regisseerde en schreef deels de dramaserie Rembrandt en ik. Michiel Romeyn speelt de hoofdrol: „Spelen? Hij is Rembrandt!”

Marleen GORRIS,filmmaakster .foto VINCENT MENTZEL/NRCH/Haarlem, 28 oktober 2004==F/C==

„Rembrandt heeft het nodige voor zijn kiezen gehad”, zegt filmregisseur Marleen Gorris over het slot van de televisieserie Rembrandt en ik. „Drie van zijn kinderen zijn overleden, Saskia ook, en hij is veel minder geliefd dan in zijn hoogtijdagen. Zijn neergang zet in vanaf de derde aflevering en valt samen met die van de Gouden Eeuw, zo rond 1650. Op de beurs ontploft de tulpenmanie en in de schilderkunst komt het verfijnde en classicistische in de mode.”

In de vierdelige serie, waarvan vanavond de eerste aflevering wordt uitgezonden, wordt het leven van de schilder door steeds een andere persoon uit zijn omgeving verteld. In de eerste aflevering is dat Rembrandts beste vriend, de schilder Jan Lievens, met wie hij aan het begin van zijn carrière een atelier deelde. In het tweede deel is de verteller Saskia van Uylenburgh, zijn eerste vrouw, in het derde deel schilder en rivaal Govert Flinck en in het laatste deel dochter Cornelia.

Het scenario van de afleveringen is geschreven door steeds een andere schrijver. Zo schreef Ger Beukenkamp (scenarist van onder meer Majesteit) het derde deel, en Marleen Gorris het laatste. Zij is de regisseur van de hele serie.

Ontstond er geen ruzie onder de vier scenaristen over wie welke anekdotes mocht gebruiken?

„Nee, het materiaal verdeelde zich vanzelf, omdat het om vier duidelijk onderscheiden periodes uit Rembrandts leven gaat. Het enige wat Ger Beukenkamp en ik allebei wilden, was Elsje Christiaens, de dienstbode die met een bijl haar mevrouw de hersens had ingeslagen en daarvoor gewurgd werd op de Dam en opgehangen in Noord. Rembrandt maakte er twee tekeningen van. Er is bovendien veel over hem bekend, dankzij de vele rechtszaken die hij aanspande – en verloor. Die zeggen ook veel over zijn karakter. Hij was een lastig portret.”

Welke Rembrandt-kenners hebben u geadviseerd?

„We hebben alles uit de ontelbare boeken over Rembrandt gehaald. Rembrandtspecialist Ernst van de Wetering had het te druk. Michiel Romeyn, die de oude Rembrandt speelt, en ik kwamen hem tegen op de laatste Rembrandtlezing en Michiel zei tegen hem: ‘Ik ga Rembrandt spelen!’ ‘Spelen?’ antwoordde Van de Wetering: ‘U bent hem!’”

De regie van deze serie markeert uw terugkeer naar Nederland.

„Ik had mij geen betere terugkeer kunnen wensen, althans wat betreft het tijdstip en de samenwerking. Eind 2009 kreeg ik te horen dat een nieuwe film in Zuid-Afrika, Heaven on Earth, naar een waargebeurde geschiedenis, niet doorging wegens geldgebrek. Daar was ik erg ontdaan over. Op dat moment belde Hans de Weers van Eyeworks, dat samen met de EO deze serie geproduceerd heeft. Met hem heb ik voor onder meer Antonia samengewerkt, dus ik hoefde niet lang na te denken. Ik was ook direct enthousiast over de opzet van de serie. Omdat er nog geen schrijver voor de laatste aflevering was, heb ik aangeboden dat deel te schrijven.”

En dit alles voor een ‘uiterst miniem budget’, zoals u zei bij de presentatie.

„Ja, 1,9 miljoen voor vier afleveringen. Voor een kostuumdrama is dat erg weinig. Maar het leuke in Nederland is dat men hier met minimale middelen altijd veel voor elkaar krijgt. Dat zie je trouwens bij alle kleine landen.”

U maakte naam met ‘De stilte’ als feministisch filmer. Bent u dat nog?

„Er zijn dertig jaar verstreken. De hele wereld, ik, alles is anders geworden. Maar ik ben nog steeds feminist, de doelen zijn niet bereikt. Onnoemelijk veel vrouwen leven praktisch in slavernij, er is nog altijd verschil in betaling tussen mannen en vrouwen. Gelijkheid is normaler geworden, maar daardoor is het moeilijker geworden om te strijden tegen de ongelijkheid die er nog steeds is.”

Was Rembrandt niet een macho?

„Hij heeft Saskia nooit ploertig behandeld. Zijn ex-geliefde Geertje Dirkx wel. Hij verloor de rechtszaken tegen haar, maar slaagde er in haar in het gekkengesticht te laten opbergen.”

Rembrandt en Ik, vanaf vanavond op maandag, Ned. 1, 22.05- 23.00 uur.