'Ik zou zelf niet weten hoe het moet'

Belgische burgers laten op verschillende manieren zien dat ze een oplossing willen voor de politieke impasse. Deze week doen politici weer een poging.

Volgens de organisatoren was de protestmars in Brussel een succes, maar in het verleden was de opkomst bij demonstraties hoger. Foto AFP A man wears a hat with the Belgian motto: 'Union Creates Power', as he marches in a rally in Brussels, Sunday Jan. 23, 2011. Tens of thousands of protesters marched in the Belgian capital Sunday in support of national unity and to demand that the rival political groups finally form a coalition after seven months without a government. (AP Photo/Yves Logghe) AP

In het Brusselse Jubelpark zongen duizenden Belgen gistermiddag de Brabançonne, het volkslied van België, en ze zwaaiden met Belgische vlaggen die er eigenlijk niet hadden mogen zijn. In een lange stoet waren ze – met 34.000, volgens een schatting van de politie – door de straten van Brussel getrokken uit protest tegen de trage regeringsvorming in hun land.

De demonstratie, online georganiseerd door vijf jongeren, heette ‘Shame’ en was de eerste grote publieke uiting van ontevredenheid over de Belgische politiek sinds de verkiezingen van vorig jaar juni. België heeft het Europese record van de langste regeringsvorming al gebroken en het wereldrecord, nu nog op naam van Irak (289 dagen), komt dichterbij.

Maar welke boodschap de demonstranten precies hadden voor de politieke onderhandelaars, die een regering proberen te vormen én de Belgische staat anders willen inrichten, was niet duidelijk.

Politici noemden het keurig een ‘signaal’. Natuurlijk moet er snel een regering komen, zei Elio Di Rupo, leider van de grootste politieke partij aan Franstalige kant, de Parti Socialiste: „Maar niet tegen elke prijs.” En: „Vergeet niet dat we een regering moeten vormen met een partij die tot doel heeft Vlaanderen onafhankelijk te maken.” Dat is de N-VA van Bart De Wever. Die zei ook dat er snel een regering moet komen. „Maar wel één die de grote problemen in dit land kan aanpakken.”

Di Rupo verdedigt de belangen van de inwoners van Wallonië, die bang zijn dat ze armer worden als Wallonië en Vlaanderen meer zélf verantwoordelijk worden voor hun inkomsten en uitgaven. Maar juist de N-VA, de grootste partij van België, heeft haar kiezers beloofd dat Vlaanderen zelfstandiger wordt en minder geld kwijt zal zijn aan het economisch zwakkere Wallonië.

„Het is duidelijk dat er nooit een regering kan komen met de N-VA erbij”, zegt de Waalse ondernemer Amaury De Troostembergh (52), die met zijn vrouw en kinderen een meterslange vlag meedraagt in de demonstratie. De organisatie had gevraagd om de vlaggen thuis te laten, omdat het protest anders te duidelijk politiek gericht zou zijn: vóór de eenheid van België en tegen de N-VA. Maar De Troostembergh had geen zin om daarnaar te luisteren. „We komen op voor ons land.”

Veel demonstranten zijn Franstalig en N-VA-aanhangers zijn in de massa niet te vinden. Roel Van Hoecke (25), eigenaar van een café in Gent, loopt mee omdat hij wilde laten zien dat er ook Vlamingen zijn die zichzelf vooral Belg voelen. Maar eigenlijk interesseert politiek hem nauwelijks nog. „Ik sla de eerste drie pagina’s van de krant meteen over. Ook aan de toog merk ik dat politiek de mensen onverschillig laat.” Van Hoecke is niet met een boodschap naar Brussel gekomen: „Ik zou zelf ook niet weten hoe het verder moet.”

Het is nog maar sinds kort dat er in België acties worden bedacht om politici te laten zien dat burgers een oplossing willen voor de politieke impasse. Acteurs kwamen met het idee dat mannen hun baard zouden laten staan totdat er een regering is. Er is een website waar mensen virtueel kunnen kamperen in het Belgische parlement om de politici onder druk te zetten. Afgelopen vrijdag hielden kunstenaars een protestavond in een Brusselse schouwburg en gisteren was er dan de protestmars door Brussel.

Die trok veel meer deelnemers dan zich op de facebookpagina van de organisatie hadden aangemeld, waardoor de organisatoren vonden dat het een groot succes was. De opkomst was wel fors lager dan bij eerdere demonstraties in Brussel: in 1996 eisten zo’n 300.000 Belgen, naar aanleiding van de zaak van kinderverkrachter en moordenaar Marc Dutroux, dat justitie in hun land beter zou gaan werken. En aan de ‘Mars voor de Eenheid van België’ in 2007 deden, als de schattingen kloppen, een paar duizend mensen méér mee dan gisteren.

Als de Brabançonne gezongen is en de toespraken in het Jubelpark voorbij zijn, zegt Yves Van Damme uit Sint Niklaas, onderzoeker aan de universiteit van Leiden, wat volgens hem de oplossing is: „Vlaamse politici moeten durven zeggen dat ze zich meer solidair voelen met de arme Waal dan met de rijke Vlaming. En Franstalige politici dat ze meer respect hebben voor Franstaligen die in Vlaanderen gaan wonen en Nederlands leren, dan voor Franstaligen die daar faciliteiten eisen.”

N-VA-leider De Wever had deze week kunnen meedoen aan de finale van de enorm populaire Vlaamse televisiequiz ‘De Allerslimste Mens ter Wereld’, maar hij zegde af. In de voorrondes van de quiz had hij kritiek gekregen, zelfs ook in Amerikaanse media, omdat hij net op het hoogtepunt van de politieke crisis – de bemiddelaar had zijn ontslag aangeboden aan koning Albert – ’s avonds vragen zat te beantwoorden over filmsterren en de echtgenotes van bekende voetballers.

Met de Franstalige leider Di Rupo probeert De Wever deze week of het er toch nog in zit: een regering met de zeven partijen die al meer dan zeven maanden aan het onderhandelen zijn.