VS houdt scherp oog op Suriname

Ze voorspellen uitslagen van verkiezingen, ze zien wat China er doet en proeven de sfeer. De Amerikanen letten goed op wat in Paramaribo gebeurt.

De ambtsberichten van de Amerikaanse ambassade in Paramaribo maken duidelijk dat de diplomaten zeer goed op de hoogte zijn van alles wat in de Surinaamse samenleving speelt. Vier jaar voor de verkiezingsoverwinning van ex-dictator Desi Bouterse in 2010 waagt ambassadeur Marsha Barnes zich aan de bespiegeling dat de regering-Venetiaan het gaat afleggen tegen de oppositie. De regering houdt zich te veel bezig met „interne coalitiepolitiek wat resulteert in verlies aan vertrouwen bij het publiek”. Ze vraagt zich af of president en vicepresident als „politieke veteranen op leeftijd wel over het gezonde pr-verstand beschikken om de natie te overtuigen dat de huidige koers de beste is”.

De Amerikaanse diplomaten schuwen oordelen niet. Eind 2006 is ambassadeur Lisa Bonnie Schreiber Hughes ( Barnes’ opvolger) verbaasd wanneer de president en vicepresident de Nederlandse minister Agnes van Ardenne (Ontwikkelingssamenwerking) niet willen ontvangen uit boosheid over de 100-procents drugscontroles op Schiphol: „De emotionele reactie laat een patroon zien waarbij gevoelens het winnen van het gezonde eigenbelang, zelfs op de hoogste niveaus van belangen en internationale diplomatie.”

De diplomaten bespeuren in Suriname „onder de oppervlakte” een anti-Amerikaans sentiment, al is dat „minder virulent” dan in de rest van de regio. Tegelijkertijd wordt vastgesteld dat de belangstelling voor de verkiezing van ,,de eerste Afro-Amerikaanse president’’ in de VS „het gebruikelijke Surinaamse cynisme over Amerikaanse politiek overstijgt”. Redelijk positief is men over samenwerking met Suriname op gebied van leger en politie, wat van belang is voor een Caraïbische veiligheidsstrategie. Al moet worden bedacht dat de cables de periode van 2004 tot begin 2010 bestrijken. Ze gaan dus niet over het presidentschap Bouterse.

De VS bieden Suriname – tot 1975 Nederlands rijksdeel – kennis en uitrusting aan voor grensoverschrijdende misdaadbestrijding. De vorige minister van Justitie Santokhi wordt door Schreiber Hughes ,,een consistente bondgenoot van de VS in drugsbestrijding’’ genoemd. Voor Surinaamse militairen zijn er opleidingen. Sinds 2008 mag het Amerikaanse leger voertuigen in Suriname op tropische omstandigheden testen.

Uit de cables spreekt niet direct bezorgdheid over invloed van de populistische Venezolaanse president Chávez, al geldt ook hier dat de verslagen in 2010 stoppen. Opvallend is een ‘vertrouwelijk’ bericht uit 2005: een lid van Bouterse’s partij NDP meldt aan de ambassade dat Bouterse financiële en politieke steun krijgt uit Caracas. Volgens de „betrouwbare” informant maakte Bouterse ondanks een internationaal arrestatiebevel trips naar Venezuela, waar hij Chávez zou hebben ontmoet. De Amerikanen maken zich wel druk over feit dat ‘former military dictator, convicted narcotics trafficker’ Bouterse op de ambassade de Venezolaanse onafhankelijkheidsdag meeviert.

Voor de Chinese ambassadeur is dat geen probleem. Hij zegt in een „verontrustende dialoog” tegen Amerikaanse diplomaten de veroordeling van Bouterse „irrelevant” te vinden. De Amerikanen volgen met grote interesse de „controversiële” Chinese aanwezigheid in Suriname. China investeert al jaren veel in Surinaamse infrastructuur en nu ook in woningbouw. Politieke partijen krijgen donaties. De economische activiteiten vergroten de Chinese aanwezigheid (bv. arbeiders en supermarktbeheerders). Dat leidt tot „paranoia” en „racisme” onder Surinamers. China ziet volgens de cables in Suriname eeninvestering om de „dollardiplomatie” van Taiwan in de Caraïben te frustreren.

En wat doen de Amerikanen zelf? Zij zien vooral culturele activiteiten (Amerikaanse musici, een American Corner in Paramaribo) als belangrijk pr-middel om de vele jonge Surinamers te bereiken. „Agressieve cultureIe programmering”, zo heet het in een cable.