Verboden woorden

Ongewenste woorden worden geschrapt uit de wereld van Amerikaanse kinderen. Over het effect van vijf jaar kuisen.

Mijn zoon (8) komt naast me staan, kromt zijn handen rond mijn oor en fluistert, zodat zijn zusje het niet hoort: „Fuck!”

Mijn dochter (6): „Wat? Fuck?”

Zo. Nu hebben ze het allebei gezegd, nu slaan ze de handen geschokt tegen hun wangen à la Edvard Munch, nu springen ze opgewonden door de kamer, twee voeten tegelijk in de lucht.

Zie daar het effect van ruim vijf jaar taal kuisen, Amerikaanse stijl.

Je zal het woord hier in huis niet snel hardop horen – nu had ik er zelf om gevraagd, want we hebben het over op school verboden woorden. Zij vertellen wat ze toch nog in de pauze leren, ik noteer:

„The H-words” (hate, hell).

„The S-word” (stupid)

„The M-word” (moron)

„The F-word” (fart)

Niet te verwarren met:

„The F-bomb” (fuck)

Ook is er nog „the B-bomb”: bitch. Wie een bomb gebruikt in de klas, leer ik, moet voor straf naar de schooldirecteur. Dat is het verschil met een word.

Terwijl politici en journalisten elkaar hier verbaal om de oren slaan, sinds de schietpartij in Tucson vooral over de vraag hoe gevaarlijk het is om elkaar verbaal om de oren te slaan, worden ongewenste woorden nog steeds hardnekkig uit de wereld van Amerikaanse kinderen geschrapt. En wie ze toch uitspreekt, heet een potty mouth.

Wij schrappen ook. Veel Amerikaanse taalgewoonten bleven ons te ondoorgrondelijk, te afhankelijk van omstandigheden die we niet begrijpen. Waarom mag de kleuterjuf bijvoorbeeld wel zeggen dat kinderen op hun butt moeten gaan zitten, maar slaat een moeder haar hand voor haar mond als ik dat woord ook eens gebruik? Om onze kinderen op school niet in de problemen te brengen, slikken we tegenwoordig dus veel meer in dan vroeger.

Amerikanen zijn in hun taalgebruik niet anders dan op het gebied van seks: ze combineren preutsheid moeiteloos met het uitleven van hun behoeften. Er zijn dus manieren genoeg om stiekem te schelden. Zoals vorige maand, op het vliegveld van Miami, toen mijn vlucht om onduidelijke redenen was geannuleerd en ik het aanbod weigerde om me uren later de verkeerde kant op te laten vliegen.

„See you next Tuesday”, lachte de keurige dame tegenover mij liefjes naar een collega.

Maar ik wist wat ik hoorde. „Cunt”, zei ik. „U noemde mij een cunt: C U Next Tuesday.”

Reizigers verschoten van kleur. Niet omdat zij het gezegd had, maar omdat ik hardop zei wat het betekende. Ik had mijn kinderen trouwens zelf ook eerst even naar een paar stoelen verderop gestuurd, buiten gehoorafstand.

De film Kick-Ass, waarin een tienermeisje superheld wordt, leidde hier vorig jaar tot verontwaardiging over de regisseur, die een elfjarige actrice in een film voor volwassenen ‘cunt’ en ‘fuck’ liet zeggen. Het meisje vermoordt in de film ook 53 mensen, maar daar had niemand problemen mee.

Een high school in Windsor, Connecticut heeft de plaatselijke politie zover gekregen voortaan een bekeuring van 103 dollar uit te schrijven aan leerlingen die ‘een verboden woord van vier letters’ gebruiken. Om welke woorden het gaat begrijpt iedereen, maar weet ook niemand precies, omdat kranten die nooit afdrukken. Toen Jane Fonda met de beste bedoelingen in de live uitgezonden Today Show vertelde dat haar was gevraagd „een monoloog te spelen met de titel ‘Kut’ ”, slaagde men er niet in dit tijdig weg te bliepen. Grote ophef volgde over ‘a monologue called C***’, zoals de kranten het op hun beurt afdrukten. Jane Fonda bood in het openbaar haar excuses aan.

En nu is er dan een nieuwe editie verschenen van Mark Twains klassieker Adventures of Huckleberry Finn, waaruit het woord nigger is geschrapt. Dat woord kwam er 219 keer in voor, en ofschoon iedereen echt wel begrijpt dat Twain het gebruikte om iets aan de kaak te stellen, bestond er toch vrees dat tieners het boek in ongekuiste versie op school niet meer te lezen zouden krijgen. Dit omdat leraren het woord niet meer uit durven spreken.

Ik vraag mijn kinderen of ze weten waar „the N-word” op slaat.

Mijn dochter, die op school alles leert over haar held Martin Luther King: „Eh, negroe?”

Mijn zoon schudt zijn hoofd. Hij weet het. Maar sommige woorden mag je zelfs niet meer fluisteren.