Natuurkunde voor honden

Chad Orzel How to Teach Quantum Physics to Your Dog. One World, 296 pag. €15,40

Het heeft iets heel bevredigends om te lezen over een natuurkundige die quantummechanica aan zijn hond uitlegt. Met een kat zou het niet lukken. Een kat zou het liever zelf ’s nachts allemaal in een bibliotheek gaan opzoeken – zou desnoods een tijdje labkat worden om zich de finesses eigen te maken. Maar een hond blijft trouw luisteren, met de tong uit de mond. Hoe fotonen zich gedragen als ze door een smalle spleet gaan – die informatie zou nog best eens van pas kunnen komen bij het vangen van de konijntjes achter de spijlen van het tuinhek. De verticale en horizontale polarisatie van een lichtdeeltje kun je je trouwens voorstellen als het op en neer springen en tegelijkertijd zigzaggen van zo’n konijntje. Wel jammer voor een hond: volgens het onzekerheidsprincipe van Heisenberg kun je nooit tegelijk zeker weten waar een konijn is en hoe snel het beest beweegt.

Orzel krijgt het voor elkaar om die konijnenvoorbeelden niet kinderachtig te laten klinken, maar eigenlijk heel prettig. Wonderlijke, ingewikkelde verschijnselen, speels uitgelegd – en het is heus niet de lezer voor wie hij op de knieën gaat: hij doet het voor zijn hond. Bovendien wisselt hij zulke vergelijkingen af met serieuze uitleg over natuurkundige principes. En uitleggen kan hij. Hij heeft ervaring: Orzel geeft les (en doet onderzoek) aan Union College, New York. En hij schrijft een blog, Uncertain Principles, over natuurkunde en alles wat hem verder interesseert (http://scienceblogs.com/principles). Dit boek komt voort uit de posts over zijn herdershond Emmy en hoe hij haar over zijn werk vertelde.

Tegen het eind van het boek worden Orzels denkstappen alleen wel wat groot – of is zijn hond nou zo slim? Volgens Emmy weet zelfs de beagle op de hoek wat protonen in de zonnekern doen. Maar de terriër van mijn buren keek me glazig aan. Die zal het hoofdstuk over quantumteleportatie wel niet halen. Ellen de Bruin