Iedereen geniet van zwijgende spits

Tim Matavz is topscorer bij FC Groningen. De Sloveen wekte ergernis maar werd smaakmaker. Morgen speelt hij tegen FC Twente.

Tim Matavz lobt de bal in karakteristieke stijl over doelman Gino Coutinho, vorig najaar in het thuisduel tegen ADO Den Haag. Foto Pro Shots voetbal fc groningen - ado den haag eredivisie seizoen 2010-2011 27-10-2010 tim matavz lift de bal over gino coutinho Jan Kanning

Spitsen moeten mysterieus zijn, vindt Pieter Huistra, trainer van FC Groningen. Onberekenbaar, ondoorgrondelijk en soms zelfs irritant. Tim Matavz, met tien doelpunten clubtopscorer van FC Groningen, heeft het allemaal.

„Dit soort jongens moet je niet te veel coachen”, meent Huistra. „Ze handelen op intuïtie en dat moet vooral zo blijven.” Een voorbeeld? Huistra refereert aan de uitwedstrijd tegen VVV Venlo, eind oktober. Middenvelder Dusan Tadic veroverde de bal en binnen een fractie van een seconde maakte Matavz een loopactie richting de vrije ruimte. In de afronding twijfelde hij niet. „Dat doelpunt is typisch voor hem”, vindt Huistra. „Tim doet alles op gevoel.”

Martin Drent, ex-speler van FC Groningen, weigert mee te gaan in de euforie rond Matavz. Hij is juist kritisch. Drent vindt dat de spits zich veel meer moet laten gelden in het veld. „Soms zou ik hem een schop onder zijn kont willen geven”, zegt hij met stevig accent. „Ik vind hem vaak te passief. Matavz is geen typische FC Groningen-spits, zoals Erik Nevland of Marcus Berg.”

Drents beweringen worden onderbouwd door de statistieken. Matavz stond tijdens de eerste seizoenshelft het vaakst buitenspel (26 keer in zeventien wedstrijden). Drent: „Hij doet me een beetje denken aan Filippo Inzaghi van AC Milan: iemand die niet meevoetbalt, maar altijd op de juiste plaats staat om de bal erin te schieten.”

Matavz groeide op in Sempeter pri Gorici, een dorp met vierduizend inwoners in het westen van Slovenië (zie inzet). De scoutingrapporten van FC Groningen waren lovend. Henk Veldmate, technisch manager, en scout Grads Fühler hadden aan een halve wedstrijd al genoeg. „Goed postuur, atletische bouw en veel snelheid”, herinnert Veldmate. „In onze ogen was hij de ideale spits voor FC Groningen. Hij kon de club niet alleen beter maken, maar ik was ervan overtuigd dat hij later nog een stapje hoger zou kunnen. Dan past hij prima bij ons.”

Matavz beleefde echter een moeizame start bij FC Groningen. De spits was geen schim meer van de speler die Veldmate had gezien. Matavz maakte een ongeïnspireerde indruk en moest het vaak doen met invalbeurten. Er kwamen twijfels. Alleen Veldmate bleef overtuigd. „Ik heb nooit getwijfeld aan zijn kwaliteiten”, benadrukt hij. „Zijn aanpassingsproces ging alleen moeizamer dan ik had verwacht. Zijn ontwikkeling stokte een beetje toen hij eenmaal hier was.”

Veldmate kijkt daarbij in de spiegel, want ook FC Groningen moet leren van de moeizame integratie van Matavz, stelt hij. „Ik denk dat wij als club ook fouten hebben gemaakt. Tim was een tiener die helemaal alleen naar Nederland kwam. Hij was per dag een paar uur op de club, maar daarnaast zijn er nog veel uren te vullen. Op sociaal niveau hadden we hem intensiever moeten begeleiden.”

Matavz werd in de zomer van 2008 uitgeleend aan eerste divisionist Emmen, waar hij zogenaamd hard gemaakt moest worden voor FC Groningen. Het had een averechts effect. Laconiek en onbeduidend liep Matavz de kantjes er vanaf. „Op vrijdagavond in lege stadions… Dat was toch niet waarvoor ik naar Groningen was gekomen? In Emmen heb ik gefaald”, blikte Matavz onlangs terug in weekblad Voetbal International. Na een half seizoen keerde hij terug naar FC Groningen, waar hij nog vier wedstrijden speelde.

Ron Jans, destijds trainer van FC Groningen, uitte zijn twijfels. „Ik kon hem niet bereiken tijdens de trainingen”, herinnert de huidige coach van SC Heerenveen. „Ik heb hem wel eens apart genomen en gevraagd: ‘Tim, zeg het maar, word maar eens kwaad’. Ik hoopte dat hij eindelijk eens zijn emoties ging uiten, maar Tim bleef stil. Hij is een introverte, ingetogen jongen. Hij loopt niet bepaald met zijn gevoelens te koop. Dat maakt het lastig voor een coach.”

Matavz, in Slovenië als een van de grootste talenten gezien, had volgens Jans moeite zich de topsportbeleving eigen te maken. „Dat duurde even”, herinnert hij. „Als coach heb ik van hem geleerd dat mensen zich door ontwikkelen. Dat je geduld moet hebben. Je moet ze alleen de tijd en ruimte geven om dat proces te doorlopen. Tim is er gekomen met vallen en opstaan, maar iedereen geniet nu van hem.”

Voetbaltechnisch moest hem niet zo veel bijgebracht worden, ontdekte Jans. „Maar ja, talent alleen is niet genoeg. Hij moest leren leven als een prof. Volgens mij heeft het Tim verrast wat er allemaal bij komt kijken om professioneel voor je sport te leven.”

Jans is het overigens eens met de analyse van Veldmate. „In het voetbal ontbreekt het nog wel eens aan begeleiding. Bij Heerenveen hebben we onlangs lifestylecoaching geïntroduceerd. We zijn aan het kijken waar je in de begeleiding van spelers nog winst kunt behalen. Al is het maar 5 procent. Tim zou daar ook profijt van hebben gehad. Dat weet ik zeker.”

Matavz voelt zich inmiddels op zijn gemak in Groningen. Op de training, eind december, zie je dat terug. Ondanks de barre weersomstandigheden, met sneeuw, kou en harde velden, traint Matavz met een lach. Hij heeft een Sloveense vriendin, die af en toe overkomt naar Nederland, en ook zijn (gescheiden) ouders brengen regelmatig een bezoek. Dat komt zijn gemoedstoestand zichtbaar ten goede, menen ze in Groningen.

Vorig seizoen kwam hij tot 32 wedstrijden (dertien doelpunten), nu haalt de spits een nog hoger moyenne (tien goals in negentien duels). Morgen speelt FC Groningen thuis tegen landskampioen FC Twente. Groningen staat vierde, slechts vier punten achter koploper PSV. Matavz hoopt zijn goede eerste seizoenshelft een passend vervolg te geven.

Afgelopen zomer maakte Matavz zijn debuut voor het nationale elftal van Slovenië. Later werd hij ook geselecteerd voor het WK in Zuid-Afrika. Nu komen er wekelijks scouts naar Groningen voor hem. De Europese subtop volgt Matavz al een tijdje. Huistra hoopt echter dat zijn aanvaller het seizoen afmaakt in het noorden, want zoals de coach over Matavz zegt, „is hij een belangrijke schakel in het systeem dat wij spelen”.