DEBAT VAN DE WEEK

Denkcafé WikiLeaks: transparantie of terreur? Door Studium Generale en Arminius, Podium voor Kunst, Cultuur en Debat. Met Valerie Frissen, Ko Colijn en Francisco van Jole, Arminiuskerk in Rotterdam, woensdag 19 januari.

Linkse opvattingen tegenover nuchterheid

Is WikiLeaks links? Het openbaren van informatie wordt geassocieerd met links gedachtengoed. Linkse politici hebben zich met meer enthousiasme achter WikiLeaks geschaard dan hun rechtse collega’s.

Wie in elk geval links is, is internetjournalist Francisco van Jole, hoofdredacteur van joop.nl.

Van Jole nam afgelopen woensdag deel aan een debat over WikiLeaks, samen met veiligheidsdeskundige Ko Colijn en ICT-professor Valerie Frissen. WikiLeaks-oprichter Julian Assange is zijn held.

Alles uit de mond van Van Jole is links. Stel, zei hij, dat we WikiLeaks al hadden gehad voordat Irak werd binnengevallen, in 2003. Dat had voorkomen dat de „journalistiek papegaaide over massavernietigingswapens”.

Wie heeft last van WikiLeaks? „Slechteriken”, zei Van Jole.

Dat is een mooi woord. Je kunt de wereld verdelen in goedzakken en slechteriken. WikiLeaks hoort bij de eerste categorie, in de ogen van Van Jole.

Wie heeft een hekel aan WikiLeaks? „Machthebbers”, zei Van Jole. Dat zijn geen goedzakken. Dat zijn slechteriken.

Slechteriken zijn ook te vinden onder adviseurs van de Zweedse justitie. Misschien is het een complottheorie, zei Van Jole, maar is het niet toevallig dat de Zweedse justitie de zaak tegen Assange – hij wordt verdacht van verkrachting – eerst seponeerde en hem later toch vervolgde, na advies van niemand minder dan voormalig Bush-adviseur Karl Rove, „de man die achter twintig jaar ellende zat”?

Hackers worden gecriminaliseerd, zei Van Jole. „Inbreken in het Pentagon is niet netjes, maar de meeste hackers hebben geen criminele intenties.”

Compuserve, de eerste internetprovider in Nederland, was zo duur dat „alleen managers” het konden betalen.

Oorlog gaat altijd mis, zei Van Jole, en is alleen mogelijk door propaganda.

„Onze overheid doet dingen die wij niet willen”, zei hij.

Van Jole maakte ook linkse grapjes. De kredietcrisis heette bij hem „de Grote Bankroof”.

Wie in elk geval nuchter is, is Ko Colijn.

Alles uit de mond van Colijn is nuchter. De cables, zei hij, zijn nu ook weer niet zo bijzonder. Al meer dan een miljard cables zijn in de loop der tijd naar buiten gekomen op legale wijze, 25 jaar na dato.

Het is te vroeg, zei Colijn, om te bepalen of WikiLeaks een goede zaak is. „De cables waren misschien beslissend in Tunesië, maar het is kwalijk dat geheime strategieën uitlekken. Die zijn misschien wel bedoeld om onfrisse regimes omver te werpen.”

Het is onbewezen dat de veiligheid gebaat is bij transparantie, zei Colijn. „Conflicten zijn juist vaak op te lossen met geheime diplomatie.”

Overheden hebben zelfs een zekere mate van geheimhouding nodig, volgens Colijn. „Staten willen overleven in de chaos van de wereld. In de internationale politiek kun je geen 112 bellen, dus enig wantrouwen is op zijn plaats. Staten moeten op safe spelen.”

Niet alle oorlogen zijn omstreden, zei Colijn. Zie Desert Storm, de Balkan-oorlogen uitgezonderd Kosovo, Afghanistan. Sinds de Pentagon Papers leggen overheden juist voortdurend verantwoording af over oorlogen, ook achteraf. Colijn citeerde Steven Aftergood van Secrecy News, die de 21 officiële onderzoeken van de Verenigde Staten over Irak „informatierijker dan WikiLeaks” had genoemd.

Het sterkste argument om behoedzaam met WikiLeaks om te gaan, leverde Colijn aan het eind. De overheid, zei hij, bestaat niet voor niets. Informatie over de vraag waar onze kernwapens liggen, kan maar beter niet wijdverbreid zijn.

Waarom hebben burgers de zorg over hun veiligheid ooit overgedragen aan de overheid? Colijn: „Veiligheid is een publiek goed omdat we het zelf niet kunnen.” Het is onverstandig om alle veiligheidsstrategieën van de boven ons gestelde overheid zomaar prijs te geven aan de openbaarheid.

Ik ben een Colijner.

Derk Walters