Zo middeleeuws waren zelfs de Middeleeuwen niet

Zelfs het bouwen van een kathedraal gaat snel in The Pillars of the Earth. Net als het beminnen, vechten en vergiftigen. Maar fijn zijn deze Middeleeuwen wel.

Op de bibelebontse berg drinken bibelebontse kinderen bibelebontse pap uit een bibelebontse nap.

Dat oude rijmpje neuriede ik steeds tijdens het kijken naar de tv-serie The Pillars of the Earth. Vervang het woord bibelebonts door middeleeuws en dan ken je het principe dat bij het maken van deze serie gevolgd is. In middeleeuws Engeland vloeit voor een middeleeuwse kerk middeleeuws bloed uit de middeleeuwse aderen van middeleeuwse edelen en middeleeuwse vaderen.

Het verhaal speelt zich af in de twaalfde eeuw in het fictieve dorpje Kingsbridge, waar een kathedraal gebouwd wordt. Hoofdrolspelers zijn de architect en zijn familie, de abt van het klooster, twee lokale adellijke families, de bisschop, een koning en een koningin, die elkaar beminnen en bevechten, verraden en verkrachten, vergiftigen en vermoorden. Daar is allemaal tijd voor in één aflevering van 50 minuten. En er zijn acht afleveringen, waarin zulke dingen elke keer weer allemaal gebeuren.

The Pillars of the Earth is een verfilming van het gelijknamige boek van Ken Follett, dat sinds de verschijning in 1989 nog steeds een bestseller is. De roman was al behoorlijk bibelebonts, maar de makers van de serie gaan nog veel verder. Niet alles was onderstreept, cursief, vet of in kapitalen in het boek. In de film wel. Zelfs het nietigste rekwisiet schreeuwt: middeleeuws! Ook de acteurs, onder wie een aantal bekende Britten als Rufus Sewell en Ian McShane, lijken uitgekozen om hun middeleeuws aandoende koppen. Zo middeleeuws kunnen zelfs de Middeleeuwen niet geweest zijn. Vooral Ian McShane lijkt weggelopen van een middeleeuws schilderij; het is alsof hij zo van een paneel van Van Eijck is afgestapt.

Tegenwicht bieden de gevoelens en beweegredenen van de personages; die zijn zo tijdloos als in soaps en ander modern vermaak. Sommige mensen zijn slecht, andere goed, en weer andere gek, er is toch geen tijd om je over het waarom druk te maken. Voor identificatie en afschuw is evenveel plaats. Het minst tijdloos is misschien wel ridder Richard, die bij het vergieten van bloed nog minder scrupules hoeft te vertonen dan een held in een oorlogsfilm. Het modernst zijn de vrouwen, die houden zich in The Pillars of the Earth aan God noch gebod. Er zijn altijd uitzonderingen die de regel bevestigen. In de Middeleeuwen waren er kennelijk heel veel uitzonderingen. Een mooie vondst van de serie die niet in het boek zit is moord die begint met aderlaten; een vrouw brengt haar man om door de ader niet te sluiten maar open te raggen.

De serie werd geproduceerd door de maatschappij van Tony en Ridley Scott, die ons in de bioscoop en op televisie al verblijden met bibelebonts drama uit de Romeinse tijd (Gladiator, Pompeii) en ook al ervaring met de Middeleeuwen hebben (Kingdom of Heaven en Robin Hood). De serie werd opgenomen in Hongarije, met een voornamelijk Hongaarse crew. De film werd geregisseerd door Sergio Mimica-Gezzan, die het vak leerde als assistent-regisseur bij een groot aantal Spielbergfilms en vooral de vaart erin wil houden. Het idee dat dingen in de Middeleeuwen soms langer moeten hebben geduurd dan nu – van reizen tot schoonmaken – wordt gelogenstraft. Zelfs het bouwen van een kathedraal gaat in deze serie snel.

Maar een film maak je altijd nog sneller. Ik kijk nu al uit naar een verfilming van het tweede deel van Folletts spektakel, World Without End uit 2007 (in het Nederlands vertaald als Brug naar de hemel). En hoe zou een bibelebontse versie van de Eerste Wereldoorlog eruitzien? Vorig jaar verscheen het eerste deel van Folletts trilogie over de Eerste Wereldoorlog, Fall of Giants.

Bianca Stigter

The Pillars of the Earth. Regie: Sergio Mimica-Gezzan. Met Rufus Sewell, Ian McShane, Donald Sutherland, Matthew Macfadyen, Eddie Redmayne.