Van huisvrouw tot moeder van een motorbende

Van Swiebertje tot Hamlet. Zelden heeft een acteur zich zo volledig aan een stereotypering ontworsteld als Katey Sagal. Peggy Bundy dus. Voor eeuwig leek ze opgesloten onder die hoge pruik en in die strakke legging als het domme maar knappe vrouwtje van aartssukkel Al Bundy. Maar na Married with Children stond ze vorig jaar op als de hoofdrolspeler in de dramaserie Sons of Anarchy. Nog steeds moeder maar nu van de meedogenloze soort.

Katey Sagal kreeg deze week een Golden Globe als beste actrice in een dramaserie. De Globes mogen in de filmwereld een wat dubieuze status hebben – ook dit jaar weer de nodige aandacht voor willekeur en corruptie – van televisie weten ze precies waar het op dit moment om gaat. Dat bewezen ze niet alleen met Katey Sagal, maar ook door prijzen uit te delen aan Glee, Boardwalk Empire en The Big Bang Theory. Allemaal ook op de Nederlandse tv te zien.

Samen met een indrukwekkend rijtje genomineerden tonen deze drama- en comedyseries dat televisie een ijzersterke periode doormaakt. Bevrijd door dvd en kabelzenders wordt er vooral maar niet alleen in Amerika en Groot-Brittannië – de Globe voor beste miniserie ging naar het Franse terroristendrama Carlos – televisie van de hoogste kwaliteit gemaakt. Die gouden tijd begon met The Sopranos en lijkt nooit meer te eindigen. Bijna alle winnaars debuteerden vorig jaar of in 2009.

In Sons of Anarchy schittert Katey Sagal (57) als Gemma Teller Morrow naast haar tweede man Clay Morrow (gespeeld door Ron Perlman) en haar zoon Jax (Charlie Hunnam) met zijn blonde maar gevaarlijke lokken. De serie speelt in de wereld van een criminele Californische motorbende. Ooit opgericht door de idealistische vader van Jax maar onder Clay’s leiding volledig in de misdaad gegaan. Verhaallijnen gaan over concurrentie en veldslagen met Latijns-Amerikaanse of blank-racistische motorbendes. Wie is de baas in welke stad, daar draait het om.

Sons of Anarchy is gemaakt door de man achter de hardste politieserie van de afgelopen tijd, The Shield, en is in zijn geweld en brute karaktertekening even meedogenloos. Maar naast de unieke plaatsing van de serie in een motorclub (echt iets anders dan een ziekenhuis) is het de spanning tussen de drie hoofdpersonen die de serie tot de beste van dit moment maakt. Katey Sagal houdt van Jax. Maar ze voelt meer voor de lijn van de criminele en praktische Clay met wie ze hem heeft opgevoed. Als Jax de dagboeken van zijn vader vindt en gaat mijmeren over de idealen van vroeger – vrij en zelfstandig zijn, ver weg van de bemoeienis van de overheid – kiest ze tegen haar zoon voor de harde lijn.

Dat vader/moeder-zoonconflict heeft Amerikaanse critici tot vergelijkingen met Shakespeare verleid. Och. Maar Sagal speelt de brute hardheid van een moeder die haar kind wil beschermen door het op het slechte pad te houden met een overgave die elke herinnering aan Peggy Bundy vermorzelt. Zelfs herinneringen aan Sopranos-actrice Edie Falco vervagen, terwijl die nog maar kort geleden schitterde als ook een ‘vrouw van’ in een criminele wereld (en daarmee Golden Globes won in 2000 en 2003). Misdaad is een goudmijn, zoals ook de twee Globes voor Boardwalk Empire (beste dramaserie) en Steve Buscemi (beste acteur) bewijzen.