Jammer van al die reclame voor techniek en bèta

Goed onderwijs kost geld, schrijft Jan Drentje. En, voegt Dirk Jan van den Berg toe, willen we alleen Indiase ingenieurs?

Lang studeren? Daar moeten wij toch wat langer op studeren! ‘Den Haag’ is in de drukdrukdruk-stand. De bordjes van de nieuwe bewindslieden liggen vol. De 18 miljard euro aan bezuinigingen moeten worden ingevuld. Bij te lang wachten kan men in verlopend tij verzeilen. Snel werken is geboden. Alles moet voor de zomer de ministeries uit en de Kamer in.

‘Haastige spoed is zelden goed’ is een Nederlands devies. Het zou bij dit kabinet in goede aarde moeten vallen. Hebt u weleens geprobeerd met een hamer een schroef in een plank te slaan, omdat een schroevendraaier pakken te lang duurt? Zo zal het ook de langstudeerders vergaan. Een bezuiniging is het verkeerde gereedschap om langstuderen tegen te gaan, is omslachtig en onduidelijk en kent ongewenste effecten.

Wat is bijvoorbeeld de logica van het beboeten van een instelling wanneer deze voldoet aan de wettelijke plicht om onderwijs en examens aan te bieden aan collegegeld betalende studenten? Is het nu echt de bedoeling de opleidingen in de bèta- en techniekvakken minder aantrekkelijk te maken door het risico op hogere studielasten te vergroten? Een extra jaar voor een eenjarige master is een beter aanbod dan een extra jaar voor een tweejarige master, zoals bij bèta en techniek, en dat tegen de achtergrond dat de studielast voor bèta en techniek een behoorlijk stuk hoger ligt. Geef dan tenminste voor bèta en techniek twee jaar ruimte, voor de bachelor- en masterfase tezamen.

Jarenlang zijn we al bezig om jonge mensen te interesseren voor een opleiding in bèta en techniek. Wij hebben hen nodig om ons bedrijfsleven innovatief en concurrerend te houden. Verlies niet uit het oog dat in andere delen van de wereld, Azië voorop, wetenschappelijk onderzoek in volle gang is en een zeer concurrerend bedrijfsleven ontstaat. Denk eens over de zorg voor onze nationale waterstaat. Zou het niet goed zijn als straks tussen al die ingenieurs uit China en India ook nog wat Nederlanders zitten?

Het kabinet gaat snel – een beetje te snel. Wij op de universiteiten snappen ook wel dat de bezuiniging van 18 miljard euro een politieke afspraak is en dat alle sectoren een steentje moeten bijdragen. Dit kabinet wil bezuinigen, wil maatregelen nemen tegen langstuderen en wil ook het hoger onderwijs een kwaliteitsimpuls geven, zoals aanbevolen door de commissie-Veerman, maar het is een veel beter idee om over deze drie onderwerpen in samenhang te beslissen en niet zoals het nu lijkt te gebeuren.

Het is toch de bedoeling dat de opbrengst van de bezuinigingen in het hoger onderwijs opnieuw in die sector wordt geïnvesteerd? Waarom dan die U-bocht van eerst weghalen en dan weer uitdelen? Afbraak gaat snel, opbouw duurt lang. Is het niet veel slimmer om het langstuderen in te passen in een geheel van maatregelen rond toelating, studiebegeleiding, profilering opleidingen, vertrekadvies en prijsdifferentiatie? Dat zijn onderwerpen die bij de uitwerking van ‘Veerman’ aan de orde moeten komen.

Houd het dus bij elkaar. Probeer niet eerst een bezuiniging in te vullen die ook nog eens ten nadele is van bèta en techniek. Haast u langzaam. Pak de bezuiniging, de herinvestering en het langstuderen aan op basis van een doordachte uitwerking van het rapport van Veerman.

Als je op de universiteiten wilt bezuinigen, laat dan ten minste de universiteiten zelf bepalen hoe ze dat met zo min mogelijk schade kunnen doen.

Dirk Jan van den Berg is collegevoorzitter van de TU Delft.