J.D. Salinger schreef lekker door terwijl zijn kameraden beschoten werden

Dinsdag komt J.D. Salinger – A Life uit bij uitgeverij Random House. Wederom wordt de grootste nachtmerrie van de bestseller-auteur werkelijkheid: zijn klassieker The Catcher in the Rye (1951) zal worden ontleed alsof het een autobiografisch werk is.

J.D. Salinger was erbij op D-day. Foto Robert Sargent

Dinsdag komt J.D. Salinger - A Life uit bij uitgeverij Random House. Wederom wordt de grootste nachtmerrie van de bestseller-auteur werkelijkheid: zijn klassieker The Catcher in the Rye (1951) zal worden ontleed alsof het een autobiografisch werk is.

Salinger (overleden op 27 januari 2010) mag dan meer dan 65 miljoen exemplaren van The Catcher in the Rye verkocht hebben, maar zijn oud-collega’s in het leger herinneren hem volgens biograaf Kenneth Slawenski vooral als een dwaas die gewoon doorschreef als de nazi’s hen onder vuur namen. Zijn typemachine zeulde hij mee op missie.

Bloederig en roemloos

Dat tikken was misschien niet bevorderlijk voor de teamgeest, maar bracht zijn verhaal wel tot rijping. De Tweede Wereldoorlog gaf diepgang aan de personages. Hoewel het gebeuren hem op metaniveau wel goed uitkwam, was vechten in zijn ogen maar een ‘bloederige en roemloze’ aangelegenheid. Daar viel geen eer aan te behalen. Schrijven werkt op zo’n moment bevrijdend, ontdekte hij. Eindelijk begonnen de woorden op zijn kladpapier – die hij uit Amerika had meegenomen en bij zich droeg tijdens de bestorming van Normandië op 6 juni 1944 – te leven.

Psychologische oorlog

The Catcher in the Rye gaat overigens helemaal niet over de Tweede Wereldoorlog, maar over een zestienjarige depressieve puber die maar niet volwassen wil worden. Dat maakt zijn geschrijf op het slagveld nog egoïstischer, gênant zelfs. Maar Slawenski heeft daar geen kwaad woord over. Salinger en zijn hoofdpersoon vochten daar in Frankrijk, en later in Duitsland, wel degelijk een oorlog uit. Een psychologische, namelijk die tegen de lelijke wereld en zijn hypocriete volwassenen.

http://www.youtube.com/watch?v=DVb9eb7jzmM

Zonder de echte oorlog was The Catcher in the Rye volgens Slawenski nooit zo’n succes geworden. Na de publicatie in 1951 heeft Salinger ook nooit meer een echte roman gepubliceerd. Hij vond zijn wereldroem verschrikkelijk en trok zich terug op een heuvel in Cornish, New Hampshire. Daar wimpelde hij vrijwel iedere journalist af die om een interview bedelde. De weinige keren dat hij van zich liet horen was in de rechtszaal: als iemand het gewaagd had over zijn privéleven te schrijven of zijn werk her te gebruiken. Niemand mocht met zijn personage Holden Caulfield aan de haal gaan, zelfs niet in een toneelstuk.

Verbrijzelde onschuld

Op 27 januari 2010 stierf Salinger op 91-jarige leeftijd. Als de mysterieuze schrijver nog had geleefd was Slawenski ongetwijfeld aangeklaagd. In de biografie wordt Salinger binnenstebuiten gekeerd. Slawenski vergaarde zijn informatie uit talloze interviews met mensen die Salinger gekend hebben, brieven en openbare bronnen. In het tijdschrift Vanity Fair geeft Slawenski een deel van zijn biografie weg.

“Salingers’ oorlogservaringen weerspiegelen het verdriet van hoofdpersoon Holden om het overlijden van zijn broer. De herinnering aan zijn gevallen oorlogskameraden achtervolgden Salinger jaren, net zoals Holden achtervolgd wordt door de geest van zijn broer. Holden en Salinger ervaren dezelfde tragedie: die van de verbrijzelde onschuld. Holden reageerde daarop door volwassenen te minachten en Salinger werd moedeloos. Dat opende zijn ogen voor de duistere krachten van de menselijke natuur.”

Uiteindelijk accepteert Holden dat hij kennis van het kwaad kan nemen zonder zelf vals te worden. En zo probeerde Salinger volgens Slawenski ook de oorlog te verwerken. “De oorlog gaf een stem aan Salinger, en dus ook aan Holden Caulfield.”

Slechte invloed

The Catcher in the Rye werd vooral populair bij tieners en jongvolwassenen. Maar is in de jaren vijftig ook verguisd om het grove taalgebruik en de seksuele passages. Mark Chapman had een exemplaar van de klassieker bij zich toen hij in 1980 John Lennon vermoordde, wat het boek opnieuw controversieel maakte. Het zou een slechte invloed op de jeugd hebben. In de film Chapter 27 staat de ontwikkeling van Mark Chapman en zijn obsessie met The Catcher in the Rye centraal.

Salinger haalde inspiratie uit de verhalen van schrijver en Nobelprijswinnaar Ernest Hemingway (1899 – 1961), met wie hij enkele ontmoetingen arrangeerde en correspondeerde. Vlak voor de publicatie uitte hij aan Hemingway de vrees dat het publiek een psychologische gelijkenis zou trekken tussen Holden Caulfield en de auteur van The Catcher in the Rye. Kenneth Slawenski belooft Salingers grootste nachtmerrie te worden.