Eén koeiedrol doet één roepie

In een tweewekelijkse serie over boeken die bijna onopgemerkt bleven, deze week over het rund in vele landen en in al zijn gedaanten

Ik zie op een foto een mager bloot Afrikaans jongetje bij het achterste van een koe. Hij houdt met zijn ene hand de staart van de koe weg, zodat hij er goed bij kan en duwt dan zijn volle gezicht erin, in de aarsopening of de schede of de vagina of de kling of de klink – of hoe dat ook maar heet bij een koe. Wat is hij daar aan het doen? Kijken, ruiken, koefluisteren? Het ziet eruit alsof hij hier de cunnilingus voltrekt aan het dier, zonder er zelf overigens opgewonden van te raken, want we zien zijn buisje nog gewoon ontspannen naar beneden hangen. Het fotobijschrift leert ons dat het hier gaat om een Nuerjongen uit Zuid-Soedan. „Hij blaast een koe in haar schede, waardoor ze zich ontspant, de melk ‘laat schieten’ en zich laat melken.”

Dit is een van de vele opmerkelijke foto’s in het voor meer dan de helft uit foto’s en afbeeldingen en illustraties bestaande boek Koeien van Anno Fokkinga (bioloog) en Marleen Felius (koeienschilder en internationaal expert op het gebied van rundveerassen). Nog zo’n foto, opnieuw de aarsopening, opnieuw met een kleine jongen erbij. We zien hoe hij in zijn ene hand een heel grote aardappel houdt, en in zijn andere, vlak onder de uitgang van de koe, nog een. Het blijken geen aardappelen, maar grote droge verse koeiendrollen. ‘Mest is roofgoed in India’, leert de toelichting, en wordt gebruikt in de keuken, om op te koken. Eén gedroogde koeiendrol levert 1 roepie op.

Er valt altijd veel te beleven op de boerderij, maar na lezing van dit boek moeten we toegeven dat het er bij de buitenlandse boer wel wat opwindender aan toegaat dan bij ons. Behalve het schedeblazen en het koebriketje rapen, zien we hier de meest krankzinnige en gevaarlijke wedstrijden en shows met koeien, van rodeo, stierengevechten en buffelrennen tot en met stierendressuur. Verder allerlei vormen van koegebruik: als trekker, ploeger, dorser, rij- en lastdier en, bij het Perzische waterrad, als aandrijver van een waterpomp. En allerlei vormen van verering en aanbidding, in alle tijden en culturen, van het bijbelse gouden kalf tot de heilige koe in India.

Er gebeurt van alles in deze ‘wonderbaarlijke reis door de wereld van het rund’. Zwemmende koeien. Het verknippen van de oren, bij wijze van brandmerk. Het drinken van vers koeienbloed – voor de afwisseling. Het gebruik van koeie-urine om het haar te verven. En dan de vele rassen en kleuren. De Belgische Witblauwe en het Verbeterd Roodbont. Ook de zeboe, de jak en de wisent komen voorbij, zodat we met de samenstellers kunnen concluderen: ‘Koeien zijn overal’. De Hollandse koe steekt er toch wat steriel bij af. De boerderij is industrie geworden, de koe een productiebeest en de boer is een melkrobot. Het gaat om melkproductie en kunstmatige inseminatie. De topstier gaat op de kunstkoe en diens topzaad gaat over de hele wereld. Twee miljoen rietjes leverde hij tussen 1985 en 1997, goed voor 25 miljoen euro. Zijn naam: Sunny Boy.

Anno Fokkinga, Marleen Felius: Koeien. Een wonderbaarlijke reis door de wereld van het rund. Thoth, 240 blz. € 14,90.