De tegenslagen komen eraan

Instabiel. Nu heeft het kabinet de publieke opinie misschien nog mee. Wellicht halen ze bij de komende verkiezingen ook een meerderheid in de Eerste Kamer. Maar dan. Begint dan het regeren pas echt?

Nee, dan zal blijken dat de groots aangekondigde sanering van de Nederlandse overheidsfinanciën uitblijft. Het Centraal Planbureau vindt de miljardenbezuinigingen op het openbaar bestuur volstrekt irreëel. Datzelfde bureau wijst erop dat het kabinetsbeleid voor lastenverzwaringen van enkele miljarden euro’s zorgt. Niks lastenverlichting, waar de grootste regeringspartij voor zegt te strijden.

En dat is slechts één van de dingen die de kiezer zijn beloofd, maar niet krijgt. Een halvering van de immigratiestroom? Volgens PVV-leider Geert Wilders zeiden kenners dat het kabinetsbeleid daartoe zal leiden. Zelfs de interne cijfers van het ministerie van Binnenlandse Zaken spreken dat tegen. Minister Gerd Leers (Immigratie) laat dagelijks zien waarom. En minister Ivo Opstelten (Veiligheid en Justitie) sputterde bijna kolderiek tegen, maar nee: de beloofde extra agenten komen er niet. Tegelijk ontdekten de bewoners rond Urk wat stoere taal zonder stevig beleid betekent. Windmolens zouden volgens Rutte „niet draaien op wind, maar op subsidie”. Verhagen trekt een miljard voor die dingen uit.

En dan de gedoogconstructie. Is die wel zo mooi voor PVV-leider Wilders zoals vaak is gezegd? Op een dag kan hij zich niet meer profileren met het regeringsbeleid. Want hoe lang blijven dierenpolitie, roken in kleine cafés en het tegenhouden van arbeidsmarktflexibilisering overtuigende argumenten voor zijn stemmers? De trambestuurders hebben het al door. De aanbesteding van het openbaar vervoer in de grote steden gaat gewoon door, ondanks het gehuil van de PVV. Ook overbodige postbodes ontdekten alleen verbale steun van de PVV te krijgen.

Die gedoogconstructie werkt ook interne spanning in de hand. Nu lacht de schijnbaar altijd goedgeluimde Rutte nog om het sms’je („slecht plan”) dat Wilders verstuurde tijdens de persconferentie waarop de premier de missie naar Kunduz aankondigde. In het AD noemde Wilders die missie zelfs „de grootste blunder van dit kabinet tot nu toe”. Dat soort vrienden gaat op de zenuwen werken.

En vergeet het CDA niet. Tegenstanders als Herman Wijffels, Ruud Lubbers en Ernst Hirsch Ballin staan voorlopig langs de kant, maar zwijgen niet voor eeuwig.

De redenaarskunsten en het enthousiasme van de premier zijn te mager als basis voor de populariteit van een kabinet. Het draagt ook niet ver, zo bleek kort voor Kerst al in de Eerste Kamer. Alle senatoren prezen het optreden van Rutte uitvoerig, maar toen het op stemmen aankwam, namen diezelfde senatoren een hele reeks regeringsonwelgevallige moties aan. Komende week zal de Tweede Kamer hetzelfde laten zien. Het moet raar lopen wil Rutte daarin een meerderheid krijgen voor de missie naar Kunduz.

Dat is nog allemaal niet dodelijk voor een kabinet met de tijdgeest aan zijn kant, ook al verkeert het in de luxe positie dat de oppositie geen aansprekend alternatief biedt. Ook dat is niet voor eeuwig.