De taal van de waarheid

De 22-jarige Lee Loughner die in Tucson, Arizona een aanslag op de afgevaardigde Gabrielle Giffords heeft gepleegd, dacht dat de regering in het geheim bezig was de taal te veranderen om het volk beter de baas te kunnen. Zo vreemd is het niet. Loughner had Karl Marx en Adolf Hitler gelezen, althans Das Kapital en Mein Kampf in zijn kast staan. En misschien ook wel George Orwells 1984. Het verhaal heeft een aanhangsel waarin de beginselen van Newspeak worden verklaard.

Newspeak is de officiële taal van Oceania, ontworpen ten behoeve van de ideologische behoeften van Ingsoc, het Engelse Socialisme. Volgens Orwell is het doel van Newspeak niet alleen uitdrukking te geven aan de wereldbeschouwing en de denkwijzen van Ingsoc, maar ook om andere manieren van denken volstrekt onmogelijk te maken. Pas als een dictatuur zich volledig van het denken heeft meester gemaakt, ook in de geheimste hoekjes van het brein geen varianten meer toelaat, is ze totaal. Het vocabulaire van Newspeak heeft geen nuancen of varianten. Eindelijk een hermetische taal. Daarmee is de klus dus geklaard, zoals we tegenwoordig zeggen.

Ik wil me hier niet als pleitbezorger van Loughner opwerpen, maar aangenomen dat hij Orwell zou hebben gelezen en diens gedachtengang geleend, zou hij dan een spoortje van gelijk kunnen hebben? Laten we een paar verzachtende omstandigheden aanvoeren. In 2003 was hij een jaar of veertien. Pubers kunnen radicale ideeën hebben. De oorlog tegen Irak begon, en daarmee zou de snelle, triomfantelijke democratisering van het Midden-Oosten snel voltooid zijn. Op 1 mei van dat jaar verscheen de president zelf in pilotenpak op een vliegdekschip om de overwinning te melden. Daarna is de oorlog pas goed begonnen, en deze week zijn weer een vijftig Irakezen de lucht in gevlogen. Had de president gelogen? Zich vergist? Dan was het in ieder geval niet zijn eerste vergissing en het zou ook niet zijn laatste zijn. Als Loughner toen gedacht had dat zijn regering systematisch bezig was het volk een oor aan te naaien, is hij in ieder geval niet de enige geweest.

Gaan we even naar onze eigen praktijk. Afghanistan 2006. Onze militairen beginnen daar een opbouwmissie. Vergissing, het wordt een vechtmissie. Nee, toch iets anders. Een trainingsmissie. Ik zeg niet dat onze regeerders het volk bewust hebben voorgelogen, maar in ieder geval hebben ze zich geweldig vergist.

Dan komt WikiLeaks. Het wordt duidelijk dat de Amerikanen zich in het geheim krachtig in onze binnenlandse aangelegenheden hebben gemengd. Het wordt niet bevestigd, noch ontkend. Zou je als naïef burger niet de indruk krijgen dat onze bestuurders, gebruikmakend van zelf verzonnen vaktermen, eufemismen, vaagheden bezig zijn, de essentiële waarheid voor het volk verborgen te houden om zodoende hun zin door te drijven? Geen Newspeak maar Vaagpraat en Sluiertaal.

Ik zeg niet dat ze het expres doen maar het gebeurt dagelijks. Bestuurders worden niet meer vertrouwd. Raadpleeg blogs op internet, de brieven van lezers in de kranten. Meer en meer mensen zijn ervan overtuigd dat de dames en heren tot alle praatjes bereid zijn om ‘op het pluche’ te blijven zitten. Dan komt WikiLeaks met de verstaanbare taal van de waarheid. Dat verklaart de bijval voor Julian Assange en Rop Gonggrijp.