China blij met respect en waardering van VS

Voor China was bij het bezoek van president Hu Jintao vooral van belang dat het land door de VS als een gelijkwaardige partner van de VS werd erkend.

President Hu Jintao schijnt genoten te hebben van het ‘All American’-onthaal op het Witte Huis. Van het eresaluut met 21 kanonschoten tot de appeltaart met ijs en de optredens van Herbie Hancock, Dee Dee Bridgewater en pianist Lang Lang. De altijd stijf ogende Chinese partijleider zou zich zowel vermaakt hebben als gewaardeerd voelen als een „een leider van wereldformaat”, schreef het Volksdagblad.

Alles draaide tijdens het staatsbezoek om het verkrijgen van respect als de snelst groeiende economie (10,3 procent in het laatste kwartaal van 2010) van de wereld. Tastbare politieke en economische resultaten telden daarom minder. Zelfs de 45 miljard dollar aan contracten voor Boeing, General Electric en Honeywell waren bijzaak.

Hu’s staatsbezoek moet volgens de officiële Chinese lezing vooral gezien worden als een een „nieuw begin van de samenwerking tussen gelijkwaardige partners” na een periode vol spanningen en ruzies. De boodschap was duidelijk: de VS zijn niet langer de enige ‘topdog’ in de wereld.

Of in twee dagen van dinerdiplomatie een mondiale trend – de opkomst van een nieuwe wereldmacht – van zijn scherpe kanten ontdaan kan worden, is de vraag.

Het is en blijft lastig communiceren tussen de VS en China, temeer omdat de twee leiders in totaal verschillende politieke werelden leven en elkaar niet zonder hulp van derden kunnen verstaan. Hu benadrukte in zijn speeches dat de VS en China grote gemeenschappelijke belangen hebben, maar ook dat beide landen „kernbelangen” en elkaars politieke keuzes moeten respecteren. Dat moet begrepen worden als een waarschuwing dat de VS zich niet moet bemoeien met Chinese binnenlandse zaken.

Uiteraard werden alle gevoelige kwesties wel aangeroerd in Washington. Hu Jintao werd ook getrakteerd op stevige Amerikaanse kritiek op het Chinese mensenrechtenbeleid, de monetaire politiek, Noord-Korea en de afscherming van Chinese markten. Dat gebeurde vooral tijdens besloten bijeenkomsten en was daarom acceptabel voor de Chinezen. Enige uitzondering vormde een gezamenlijke persconferentie, waarin Hu werd ondervraagd over het Chinese mensenrechtenbeleid.

Een gevoelig moment blijkbaar getuige het feit dat de Chinese staatsmedia er grotendeels over zwegen. Hu deed eerst alsof hij de vraag niet had verstaan en zei toen dat China „op het gebied van de mensenrechten nog veel te doen heeft”. Hij erkende ook dat China „de universaliteit van mensenrechten erkent en respecteert”. Niet eerder heeft de Chinese partijleider die de titel president alleen in het buitenland gebruikt zich zo uitgelaten.

Directe gevolgen zal Hu’s erkenning voor de mensenrechten niet hebben. Hu, die in 2012 met pensioen gaat, is weliswaar partijleider, maar zijn invloed is niet zo groot dat hij zijn denkbeelden kan opleggen aan de verschillende belangengroepen in het Politbureau en de partijbureaucratie – als hij dat al zou willen. Hij maakte ook een voorbehoud: China is een gigantisch land dat zich in een ander stadium van ontwikkeling bevindt dat het Westen.

Een ander resultaat van Hu’s bezoek is dat de Chinezen duidelijk hebben gemaakt schoon genoeg te hebben van de gedragingen van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-il. Alle tekenen wijzen erop dat Peking de druk op Pyongyang om in te binden aan het opvoeren is. Dat gaat overigens gepaard met nieuwe Chinese miljardeninvesteringen in Noord-Korea.

En de Chinese topleiders hebben ook goed begrepen, zo valt af te leiden uit economische commentaren in de Chinese media, dat er enige vaart gemaakt moet worden met het opwaarderen van de kunstmatig lage Chinese munt en het verder openstellen van de Chinese economie voor buitenlandse ondernemingen. „Dat is allemaal in ons eigen belang”, zei een van China’s invloedrijkste commentatoren, Yu Yongding, gisteravond op de staatszender CCTV.