Metingen binnen, het claimen kan beginnen

Of gedupeerden hun schade vergoed krijgen, hangt vooral van hun eigen verzekering af.

Tenzij de Staat besluit om in te springen net zoals na de vuurwerkramp in Enschede.

Nederland, Moerdijk, 10-01-2011 Uitzicht over het haventje van Moerdijk en rechts het industriegebied. (Beeld bestaat uit meerdere aan elkaar geplakte foto's) Foto: Joyce van Belkom Joyce van Belkom

Het claimen is begonnen. Een particulier eist 2 euro van de gemeente Moerdijk. Tolgeld voor een tunnel die hij passeerde bij het omrijden tijdens de brand, twee weken geleden, bij chemicaliënverpakker Chemie-Pack.

De gemeenten hadden afgelopen dinsdag 121 schademeldingen binnen, voor samen 3,5 miljoen euro. Van de meldingen kwamen er 37 van particulieren, de overige 84 van bedrijven. Daarvan bestaat de helft uit agrarische bedrijven, die de oogst niet hebben kunnen binnenhalen of anderszins zijn gehinderd. De rest betreft bedrijven in de omgeving van het afgebrande bedrijf. Zij waren niet bereikbaar, en konden bijvoorbeeld niet bevoorraad worden. Materiële schade is nauwelijks gemeld.

De meldingen bij de gemeenten staan los van die bij verzekeraars. Een woordvoerder van het crisisteam: „Veel mensen denken: laat ik in elk geval maar bij de gemeente claimen.”

De kans op toewijzing van de claims is niet heel groot, zegt Gerrit van Maanen, hoogleraar privaatrecht aan de universiteit van Maastricht. Voor directe brandschade kan een bedrijf een beroep doen op de eigen brandverzekering. Voor overige schade is het de vraag of een bedrijfsverzekering royaal genoeg is. Als dat niet zo is, kan verhaal worden gehaald bij Chemie-Pack. Maar de omvang van de schade is wellicht groter dan het bedrag waarvoor het afgebrande verpakkingsbedrijf is verzekerd, doorgaans maximaal 10 miljoen euro. „En op is op”, aldus Van Maanen.

Bedrijven en particulieren zouden de schade ook kunnen verhalen op overheden, in dit geval de gemeente Moerdijk. Maar dan moeten die overheden wel nalatig zijn geweest, bijvoorbeeld door controlerende taken te verzaken. „Rechters zijn meestal terughoudend in het toewijzen van deze claims”, zegt Van Maanen. Ook bij de vuurwerkramp in Enschede kwam het er veelal niet van. „Terwijl overheden daar toch vele steken hadden laten vallen.”

De hoogte van de schadesom na de brand is moeilijk vast te stellen. Telers van spruiten en boerenkool hebben tot gisteren moeten wachten op metingen die duidelijk maken of groenten die zijn geoogst in de wijde omtrek van Moerdijk verhandelbaar zijn.

Arie Verhorst, voorzitter van de land- en tuinbouworganisatie LTO in Zuid-Holland, schat de schade door verloren gegane spruiten, alleen al in het gebied direct rondom Moerdijk, op zeker 500.000 euro. Volgens het Productschap Tuinbouw ligt de export van spruiten nagenoeg stil omdat Duitse retailers de Hollandse spruiten niet vertrouwen. Zuivelconcern Friesland Campina betaalde extra vervoers- en opslagkosten voor mogelijk vervuilde melk aan melkveebedrijven bij Moerdijk. Datzelfde Friesland Campina besloot reeds verpakte toetjes niet op de markt te brengen omdat ze mogelijk vervuilde melk bevatten.

Hoe stel je de schade vast? Spruitjestelers klagen over dalende prijzen door negatief nieuws na de brand. De vraag is of de daling écht wordt veroorzaakt door de brand. Een woordvoerder van het Productschap Tuinbouw: „Een dalende prijs kan ook het gevolg zijn van het warmere weer van de afgelopen weken. Vooral bij winterkou heeft men zin in spruitjes.”

Bepaling van de precieze schade is volgens het Verbond van Verzekeraars een kwestie van onderhandelen tussen de claimende en de aansprakelijke partij. Zo ging dat ook in Drachten, na de brand in mei 2000 bij ATF, verwerker van chemisch afval. „Boeren moesten hun koeien wegens de rook een week of zelfs langer in de stal zetten”, zegt Klaas Johan Osinga, beleidsmedewerker bij LTO. Na lange onderhandelingen kwam er een concreet bedrag uit, uitgedrukt per koe per dag, aldus Osinga.

De Staat zou kunnen besluiten de schade van ‘Moerdijk’ te vergoeden. Zoals dat ook gebeurde na de vuurwerkramp in Enschede, op basis van de Wet Tegemoetkoming schade bij rampen en zware ongevallen. „Denk aan de schade door weggegooide gewassen”, zegt een woordvoerder van het ministerie van Veiligheid en Justitie. „Of de kosten gemaakt voor bestrijding van de ramp.”

Uiterlijk begin volgende week beslissen de ministeries van onder meer Veiligheid en Economische Zaken of er een noodfonds komt voor de vergoeding van die extra kosten, aldus de woordvoerder.