Lekken van de leaks blijft een schimmige journalistenstrijd

WikiLeaks was hét nieuws van de afgelopen week, maar de opiniebladen zijn terughoudend. En over Sjoerd Kooistra worden we ook weinig wijzer.

Ze hebben een paar dagen de tijd gehad, maar pakken de opiniebladen daarom uit over WikiLeaks? Nee. Een commentaar hier of daar. Opvallend is dat de ene commentator (Aukje van Roessel in de Groene Amsterdammer) zich nog afvraagt of ambtenaren wellicht op eigen houtje hebben geopereerd (met hun adviezen aan de Amerikanen hoe ze vicepremier Wouter Bos onder druk konden zetten inzake Afghanistan), terwijl de andere (Syp Wynia in Elsevier) betoogt dat de adviezen gewoon spoorden met ministerieel beleid. Uit de gelekte documenten blijkt namelijk ook, zo schrijft Wynia, dat premier Balkenende en minister Verhagen zelf eveneens de hulp van de Amerikanen hadden ingeroepen om Bos over te halen in te stemmen met verlenging van de missie in Afghanistan.

Alleen Vrij Nederland heeft een artikel over de ‘transatlantische reflex’ van Nederland, dat misschien wel lijdt aan ‘zelfoverschatting’. Het zet de onthullingen in een wat breder perspectief.

Aardiger is de reconstructie over de jacht op de diplomatenpost: ‘het lekken van de leaks’ luidt de droste-effectkop erboven. Of is dat alleen voor journalisten leuk? Lezers en kijkers schijnen zo’n kijkje in de keuken wel te waarderen, gezien de vele kijkjes die hun tegenwoordig allerwegen worden gegund.

De reconstructie komt erop neer dat de NOS de strijd met de samenwerkingscombinatie RTL Nieuws en NRC Handelsblad om de lekken verloor en later dan de rivaal met onthullingen kwam. De NOS had direct zaken gedaan met Wikileaks, RTL/NRC ook met de Noorse krant Aftenposten. Er zijn nogal wat suggesties, over wie waarheen is gereisd om vertegenwoordigers van WikiLeaks te spreken of informatie op te halen. Het blijft echter onduidelijk hoe de race nu precies is verlopen.

Er is ook kinnesinne, voor de couleur locale. Beetje irritant is dat die in de lucht blijft hangen. Leonie van Nierop, redacteur van deze krant, zou aan een IJslands contact geschreven hebben dat NRC samenwerkte met RTL „dat een breed publiek heeft en erg betrouwbaar is omdat het niet door de staat gesubsidieerd wordt, zoals de NOS”.

NOS boos, Van Nierop die zegt dat „dit (-) totaal uit de context gehaald” is en dat ze de NOS juist heeft „verdedigd”. Maar hoe het gewraakte zinnetje dan gelezen moet worden, lees je niet. Wat heeft het dan voor zin om de kwestie zo breed uit te meten?

Nog onbevredigender is het verhaal in Vrij Nederland over horecatycoon Sjoerd Kooistra, die afgelopen zomer zelfmoord pleegde. De vraag is waar zijn tientallen miljoenen zijn gebleven en of er wel sprake is geweest van zelfmoord en niet van, juist, moord. Spannend!

Maar verder dan die vragen komt auteur Rudie Kagie helaas niet, behalve dan dat Kooistra’s broer mag zeggen dat „iemand (-) hem vol pillen (heeft) gepropt, dat is zo duidelijk als wat”. Ook doet Kooistra’s advocaat Oscar Hammerstein een omineuze duit in het zakje: „De zaak steekt anders in elkaar dan tot nu toe naar buiten is gekomen, maar mijn probleem is dat ik daar niets over mag zeggen.”

Als ik wel iets mag zeggen: not fit to print, jongens, leg dat citaat van Hammerstein willekeurig wie in de mond in willekeurig welke kwestie, en het is duidelijk dat je op deze manier wel aan de gang kunt blijven en niets anders bijdraagt dan gemors en geknoei. Voordat je het weet, lijk je wel internet.

Elsevier heeft een groot artikel over John de Mol en zijn ‘geheim’. De Mols zender Talpa boekt het ene na het andere succes. Wilt u dat evenaren, dan dient u niet aan het strand te gaan wandelen in de hoop op inspiratie. Vergaderen, is het devies,zo lang als het moet, en dat is totdat de meeste ideeën zijn afgevallen. Ook moet je in staat zijn „internationaal vrij snel uit te rollen”. Ander puntje van aandacht: je ‘inloopmuziek’ in de studio moet goed zijn. Want „publiek is de helft van je decor”.

Ook een soort onthulling. Of wist dat publiek dit al?

Pieter Kottman