Kort nieuws Wetenschap

Eindelijk is bekend hoe hiv gastheercel kan infecteren

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 20 jan. Hoe het aids veroorzakende virus hiv er van buiten precies uitziet als het een gastheercel infecteert, is na tien jaar eindelijk helemaal bekend. Dit capside heeft een soort kegelvorm met afgeronde uiteinden. Het komt tevoorschijn uit de bijna ronde hiv-deeltjes die buiten een lichaamscel rondzwerven – in bloed of sperma – op zoek naar een slachtoffercel. Als hiv aan zo’n gastheercel bindt, duwt het alleen dat capside de cel in. Daarin zitten de genen die de gastheercel ‘overnemen’ om nieuwe hiv-deeltjes te vormen. Amerikaanse eiwitkristallografen beschrijven de capsidestructuur vandaag in Nature. Eén eiwit is het hoofdbestanddeel van het capside. Dit CA-eiwit vormt groepjes van vijf of zes identieke met soortgenoten; 250 van die rozetten met zes eiwitten vormen de kegelwand, terwijl de uiteinden door rondjes van vijf eiwitten worden gevormd. De detailkennis moet helpen om medicijnen te maken die de vorming van het capside verstoren, zodat hiv geen cellen meer binnen kan.

Water in Vietnam en Bangladesh vies

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 20 jan. Het grondwater dat miljoenen Vietnamezen en Bengalezen dagelijks drinken, is ernstig verontreinigd met arsenicum en mangaan. Uit een studie die dinsdag werd gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrijf PNAS blijkt dat 65 procent van de onderzochte waterputten niet voldoet aan de standaarden voor veilig drinkwater van de Wereldgezondheidsorganisatie, de WHO. Arseen en mangaan komen van nature veel voor in de bodem in Zuidoost-Azië, maar computermodellen en grondwatermetingen laten zien dat nu ook het grondwater in diep gelegen lagen verontreinigd is geraakt. De onderzoekers vermoeden dat het op grote schaal oppompen van water uit de dichter bij het oppervlak gelegen grondlagen arseen vrijmaakt en de diepere lagen verontreinigt. Een arseenvergiftiging veroorzaakt diarree, overgeven en diverse soorten kanker. Blootstelling aan mangaan kan tot neurologische aandoeningen leiden.

Dijkverzwaring bedreigt korstmos

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 20 jan. Beschermde soorten korstmossen in Nederland worden bedreigd door dijkverzwaring. Hergebruik daarom de oude stenen van basalt en graniet, schrijven drie onderzoekers in het deze week verschenen vakblad H2O. In Nederland komen ongeveer 75 soorten korstmossen voor die bijna alleen op dijktaluds groeien. Ze profiteren van de kalkarme natuurstenen die verder schaars zijn in het land. Bij dijkverzwaringen worden die stenen meestal vervangen door (kalkrijke) betonblokken, omdat die beter te hanteren zijn. Op Noord-Hollandse dijken is tussen 2001 en 2008 geprobeerd om de korstmossen te behouden. Stenen met bijzondere soorten werden gemarkeerd en in vlakken op de nieuwe dijk gelegd. Biologen adviseren om ook oude blokken graniet en basalt langs de dijk te storten.

Varkens kunnen best glycerol eten

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 20 jan. Glycerol kan zonder bezwaar als varkensvoer gebruikt worden. Het kan daarin wel 15 procent van het normale maïs-sojamengsel vervangen. Amerikaanse onderzoekers hebben dit na voedingsproeven met 24 gecastreerde mannetjesvarkens en 128 jonge zeugen vastgesteld, schrijven ze in Journal of Animal Science (december) Bij de proeven werd de energie-inhoud van voer, uitwerpselen en urine afgewogen tegen de gewichtstoename van de dieren. De meervoudige, zoete alcohol glycerol (glycerine) komt tegenwoordig in bulk vrij bij de productie van biodiesel uit plantaardige en dierlijke vetten. Die bestaan uit een verbinding tussen glycerol en vetzuren. Voor de biodiesel wordt de glycerol vervangen door methanol. Glycerol wordt al veel gebruikt voor voeding voor mensen, maar die markt kan de stijgende productie niet opnemen.

Zelfkastijding

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 20 jan. Mensen die zich schuldig voelen, zijn meer geneigd zichzelf pijn toe te brengen dan mensen die zich niet schuldig voelen – en die pijn helpt hen van hun schuldgevoel af te komen. Dat blijkt uit een studie waarbij tientallen studenten werden herinnerd aan een keer dat ze iemand negeerden of buitensloten (of, in de controlegroep, over iets alledaags). Daarna moesten ze hun hand zo lang mogelijk in een bak ijswater houden. Studenten die zich schuldig voelden door de schrijfoefening, hielden hun hand langer in het pijnlijk koude water. Na die pijn voelden ze zich minder schuldig, schrijven onderzoekers in Psychological Science.