Druk op Bos zetten was patroon bij ambtenaren

Diplomatenpost

Ambtenaar sprak namens Shell over sancties Iran; gedrag ambtenaren was gebruikelijk

Onder het kabinet-Balkenende IV bestond onder hoge ambtenaren een patroon om Amerikaanse steun te vragen bij het onder druk zetten van vicepremier Bos. Naaste medewerkers van zowel toenmalig premier Balkenende als minister van Buitenlandse Zaken Verhagen wilden zo het verzet van Bos tegen verlenging van de militaire missie in Uruzgan breken. Dat blijkt uit uitgelekte diplomatieke post.

Zo raadde een hoge adviseur van Balkenende de Amerikanen aan om Bos te waarschuwen dat hij zijn kansen op een internationale carrière op het spel zette. Volgens een van de uitgelekte Amerikaanse ambtsberichten waarover deze krant beschikt, zei secretaris-generaal Richard van Zwol van het ministerie van Algemene Zaken in november 2009 tegen de Amerikaanse NAVO-ambassadeur Daalder dat Bos „ambities voor de toekomst” heeft. Daarom zouden de VS hem duidelijk moeten maken dat hij „zijn internationale geloofwaardigheid niet moet verspelen door vast te houden aan terugtrekking uit Afghanistan”.

Zaterdag werd al bekend dat de directeur-generaal politieke zaken van toenmalig minister Verhagen (CDA), Pieter de Gooijer, eveneens aan Daalder gevraagd had om Amerikaanse druk op Bos (PvdA). En dat de raadsadviseur voor Buitenlandse Zaken van de premier, Karel van Oosterom, de Amerikanen daartoe ook had aangespoord.

De huidige minister van Buitenlandse Zaken, Uri Rosenthal (VVD), ontkent in een verklaring dat De Gooijer de Amerikanen heeft opgeroepen Bos onder druk te zetten. Hij heeft de Tweede Kamer een brief over de zaak beloofd. Het ministerie van Algemene Zaken stelt in een reactie dat „de inhoud van de berichten voor rekening komt van de opstellers”.

Volgens de Amerikaanse diplomatieke berichten hebben hoge Nederlandse functionarissen de Amerikaanse ambassade „herhaaldelijk gevraagd” Bos duidelijk te maken dat Nederland alleen voor de G20 werd uitgenodigd wegens de deelname aan de oorlog in Afghanistan. Ook de Nederlandse ambassadeur in de VS hielp om leden van het kabinet te bewerken.