Samenvoegen van NS en ProRail is geen oplossing meer

De informatievoorziening aan reizigers is hét probleem voor de NS en ProRail. Morgen praat de Kamer over de winterse problemen op het spoor. „Zeg desnoods dat er niks zinnigs te zeggen is.”

den haag, 19 jan. - Het grote probleem van de NS: het bedrijf is té perfectionistisch. Als er geen uitgekiend en betrouwbaar reisadvies kan worden gegeven, houdt de NS liever zijn mond. Als er grote problemen op het spoor zijn, staan reizigers dus uren te kleumen op een station waar geen trein te bekennen is. Volkomen onwetend.

Zo is de situatie nu, en dat is de verkeerde aanpak, vindt Caspar Chorus, universitair hoofddocent van de TU Delft: „Het totaal ontbreken van informatie wordt terecht door reizigers als zeer frustrerend ervaren. Geef liever minder rijke informatie en zeg: u komt vanavond gegarandeerd aan op Amsterdam Centraal. Of zeg desnoods dat er het komende uur niks zinnigs te zeggen is.”

Chorus is één van de degenen die is opgeroepen voor de hoorzitting morgen in de Tweede Kamer. Thema: de winterse problemen op het spoor in december. Uit een rondgang langs uitgenodigde deskundigen, vakbonden en vervoerders (NS en ProRail wilden vooruitlopend op de hoorzitting niets zeggen) wordt duidelijk wat de belangrijkste aanbevelingen zullen zijn: de samenwerking tussen NS en spoorbeheerder ProRail moet veel beter, zeker bij de informatievoorziening aan reizigers en personeel. Maar weer samengaan in één bedrijf, zoals bijvoorbeeld de SP wil, is geen goed idee.

Het treinverkeer liep vorige maand uit op een chaos na sneeuwval en ijsvorming. Precies een jaar eerder gebeurde dat ook. Reizigers strandden op stations. Personeel kon ze niet verder helpen. Dat heeft onze leden zeer geïrriteerd, zegt bestuurder Wim Eilert van vakbond VVMC. „Reizigers waren boos, soms waren er bedreigingen. NS is al langere tijd bezig met het verbeteren van de informatievoorziening. Waarom is er zo weinig vooruitgang geboekt?”

Universitair docent Wijnand Veeneman van de TU Delft zegt dat het onduidelijk is wat het centrale punt is waar de informatie binnenkomt en wie de beslissingen neemt. De interne communicatie werkt ook niet goed. Volgens Caspar Chorus werkt het informatiesysteem goed als het mooi weer is en er geen problemen zijn. Maar als het fout gaat, komt het systeem tot stilstand. Chorus: „Juist in situaties waar reisinformatie het verschil kan maken. Onder normale omstandigheden weet de reiziger meestal prima wat te doen.”

En dan wijzen ProRail en NS na problemen ook nog eens naar elkaar, zegt bestuurder Jan Wevers van vakbond CNV. „Dat komt bij calamiteiten en tegenslagen steeds weer naar boven. Het zijn twee bedrijven met eigen deelbelangen. Dat mondt dan vaak uit in zwartepieten.” De afgelopen weken lagen NS en ProRail met elkaar in de clinch, onder meer over de vraag wie de hoofdverantwoordelijke moet zijn voor reizigersinformatie, hoeveel wissels er nodig zijn, en of NS-medewerkers op vaste trajecten zouden moeten rijden.

De overheid moet NS en ProRail dwingen tot betere samenwerking door strenge eisen te stellen op het gebied van reisinformatie en verstoringen, vindt Wevers. „Samenwerking ontstaat niet vanzelf in de spoorsector. Van nature wordt daar snel gegrepen naar technische systemen en gedetailleerde procedures, maar het moet juist gaan over hoe mensen met elkaar samenwerken.”

Toch moet betere samenwerking niet leiden tot het samengaan van ProRail en NS in één bedrijf, zoals voor 1995. „Het gaat om een cultuuromslag binnen de bedrijven, dan heb je niks aan een discussie over de structuur”, zegt Wevers. Volgens Veeneman bestaat het risico dat bij samenvoegen veel wordt „kapotgemaakt”. „De splitsing heeft ook veel opgeleverd. Dankzij ProRail hebben we nu een onafhankelijke partij die de spoorcapaciteit verdeelt. Dat is goed voor goederenvervoerders en regionale vervoerders. De NS wordt nu niet voorgetrokken.”

Ruim een jaar geleden, voor de afgelopen twee strenge winters, besloten toenmalig minister Eurlings (CDA) en de Tweede Kamer bij de evaluatie van de Spoorwegwet om ProRail en NS niet samen te voegen. De nieuwe minister van Infrastructuur Melanie Schultz (VVD) komt volgende maand met een brief over hoe zij de toekomst van het spoorbeheer ziet. Eerder zei ze in een debat met de Kamer dat NS en ProRail zich te veel op de techniek richten en te weinig op de reizigers: „Die stonden weer achteraan in het rijtje.”

Alleen Roel Berghuis, bestuurder van FNV Bondgenoten, wil de splitsing terugdraaien. Hij wil „terug naar het oude staatsbedrijf, maar dan in een modern jasje. Anders blijven we een mooi-weer-bedrijf.”