Rechtbank Amsterdam krijgt waslijst met aanmerkingen op proces Wilders

Extra mediatraining, betere voorbereiding, ‘overvallen’ door publiciteit, onderschatting mediadruk, achterhaalde organisatie. Het rapport Meijerink dat de Amsterdamse rechtbank in allerijl liet maken over het proces Wilders wond er geen doekjes om. De rechterlijke macht kreeg een beleefd geformuleerd proces verbaal uitgereikt, waarin opgesomd werd hoe het beter moet.

Het rapportje is hier te vinden. Nieuwsberichten erover hier. Het rapport wordt gepresenteerd als ‘bijlage’ bij een brief van het gerechtsbestuur waarin een lange lijst met goede voornemens om herhaling in de toekomst te voorkomen. Wie door scrollt komt uit bij de bevindingen van de onderzoekers. Het rapport is vermoedelijk ingescand en daardoor niet op trefwoord doorzoekbaar. Maar is wel per pagina (7-15) door te lopen. De aanbevelingen staan op de pagina’s 10, 12, 13, 14, en 15.

Tussen de regels valt scherpe kritiek te lezen over het feitelijk optreden van het gerechtsbestuur, in het bijzonder van de president, Carla Eradus. Na de (geslaagde) wraking van de strafkamer ‘had enige toelichting niet misstaan’. Maar de president stond niemand te woord. Ook intern niet, waardoor er een vacuüm ontstond. In de strafsector ontstond een felle discussie onderling over de juistheid van de wrakingsbeslissing. Daarbij werd ook elders advies gevraagd. Dat werd geleverd door een advocaat generaal van de Hoge Raad, wiens oordeel gretig aan elkaar werd doorgemaild en zo ook bij Vrij Nederland en het NJblog terecht kwam. Zie daarover dit blog eerder. Feitelijk veroorzaakte de geslaagde wraking een ‘crisissituatie’ bij de strafsectie ‘en daar had naar gehandeld moeten worden’.

In Nieuwsuur zei president Eradus maandag dat ze de kritiek op de afhandeling door de rechtbank van de wraking het zwaarst opneemt. De rechtbank bleek namelijk bij het proces alleen in het begin een wrakingskamer in gereedheid te hebben. Bij de tweede wraking was dat niet het geval en moest er geimproviseerd worden. Daardoor konden alleen directe collega’s van de drie rechters in het Wilders proces opgetrommeld worden. Een ‘intensieve en onmiddellijke’ ondersteuning en begeleiding is bij dit type zaken echter ‘geboden’, zegt de commissie.

Ook signaleert de commissie dat niemand zich tevoren had gerealiseerd dat ook de zitting van een eventuele wrakingskamer live uitgezonden zou worden. De ‘gewraakte’ rechters vonden dat zo bezwaarlijk dat ze verstek hebben laten gaan. Zij hebben zich dus niet verdedigd tegen de wrakingsgronden die advocaat Moszkowicz namens Wilders aanvoerde. Het effect van ‘gewraakt worden voor het oog van de natie’ is bovendien veel groter dan normaal. Deze gang van zaken was dus niet fair voor de strafrechters zelf.

Interessant is ook de kritiek die de woordvoering zelf krijgt. Er was kennelijk personeelstekort, althans een te grote werklast en onvoldoende zeggenschap om beslissingen te mogen nemen. De woordvoering ’had te maken’ met een terughoudend gerechtsbestuur. En over de Raad voor de Rechtspraak wordt opgemerkt dat daar sprake was van een ‘gemis aan adequate landelijke woordvoering’.

Maar de hoofdlijn is toch dat integrale uitzending op tv onvoorziene effecten had. De noodzaak om ‘publicitaire tegendruk’ te geven als er onjuist wordt bericht werd niet onderkend. Ook op technische uitleg was men niet voorbereid. Het publiek weet immers vrij weinig van het strafproces.

Bekijk hier de reactie van rechtbankpresident Eradus in Nieuwsuur.