Staatssecretaris spreekt met iedereen die rol heeft in ‘drama Brandon’

Still uit de tv-uitzending van Uitgesproken EO

Staatssecretaris Marlies Veldhuijzen van Zanten (VWS) wil een gesprek met de moeder van de vastgebonden gehandicapte Brandon. Ook zal ze een bezoek brengen aan ‘s Heeren Loo in Ermelo, de instelling waar Brandon verblijft en zet ze ‘alle knappe koppen’ bij elkaar om te zoeken naar een oplossing voor mensen als Brandon.

Staatssecretaris over Brandon:

“Dit willen wij niet. Maar soms zijn mensen zo ziek en gehandicapt dat we met zijn allen geen betere oplossing weten. Ik wil niet te veel beloven. Brandon staat symbool voor een grotere groep. Voor hen gaan we kijken naar de best mogelijk oplossing, we gaan kijken wat in Nederland beschikbaar is en internationaal. Zodat we weten dat we met zijn allen ons best hebben gedaan.”

“We hebben iets gezien dat we niet accepteren. Ik ga er voor zorgen dat als er straks nog iemand vastzit, dat we er op kunnen vertrouwen dat het echt niet anders kon. Dat we een situatie creëren die we kunnen accepteren” - staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten

SP-Kamerlid Renske Leijten vroeg of kan worden afgesproken “dat we niet vastbinden en dat - als dit gebeurt - de Inspectie zorgt dat er zo snel mogelijk een einde aan de situatie wordt gemaakt. Veldhuijzen van Zanten vond dit een goede oplossing.

Volgens de staatssecretaris was Brandons situatie goed onderzocht. “Het is een complexe situatie. Het ligt niet aan omissies, onzorgvuldigheid of fouten.” Het was ook geen kwestie van geld, zei ze. “Er wordt op deze zorg niet bezuinigd.”

PvdA-Kamerlid Agnes Wolbert vindt dat de staatssecretaris haar eigen Inspectie moet controleren. De VVD vindt het erg dat de Inspectie voor het laatst langs is geweest in 2008 en Brandon nog jaren daarna vast zit. Maar de partij wil niet meer regels en ook niet meer geld om het probleem aan te pakken. Er moet een metaliteitsverandering plaatsvinden.

‘Zorg voldoet aan criteria’
De zorg aan Brandon voldoet aan de criteria voor vrijheidsbeperkingen. Dat schreef staatssecretaris Marlies Veldhuijzen van Zanten (CDA) eerder vandaag in een brief aan de Tweede Kamer.

De Inspectie heeft gisteren een onaangekondigd bezoek aan de instelling gebracht. Staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten in haar brief:

“Naar aanleiding van haar bevindingen [...] oordeelt de Inspectie ook nu dat de geboden zorg voldoet aan de normen voor verantwoorde zorgverlening en dat de zorg voldoet aan de criteria waaraan voldaan moet worden bij het toepassen van vrijheidsbeperkingen. Dit betekent niet dat de Inspectie van mening is dat de geleverde zorg een wenselijk antwoord is op de zorgvraag. Dat onderschrijf ik. Er is hier sprake van een zeer complexe en uitzonderlijk psychatrische problematiek.”

“Ik weet op dit moment niet hoeveel cliënten zich in vergelijkbare omstandigheden verkeren als Brandon, ik schat het aantal op circa 40. Ik zal in overleg met de koepelorganisatie VGN, het CCE en de cliëntenvereniging KansPlus een plan van aanpak opstellen hoe met deze problematiek om te gaan” - Staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten

TV-uitzending
Dinsdag werden in een uitzending van het tv-programma Uitgesproken EO beelden getoond van de 18-jarige Brandon, die al drie jaar niet meer in de buitenlucht is geweest en elke dag met een tuigje en een riem aan de muur wordt vastgeketend. Nederland telt zo’n veertig gevallen als Brandon.

Verslag spoeddebat

Agnes Wolbert, PvdA: “De PvdA vindt dit geen menselijke zorg en weigert zich neer te leggen bij de verklaring dat het in zijn geval ‘niet anders kan’.” De PvdA wil dat het CCE eerder wordt ingezet.

Renske Leijten, SP: “De staatssecretaris moet zich er persoonlijk voor inzetten dat deze 18-jarige jongen een waardig bestaan gaat krijgen.” Leijten vraagt met klem of de staatssecretaris niet wil bezuinigen op de doelgroep van verstandelijk gehandicapten.

Willie Dille, PVV: “Hoe kan het dat deze jongen op deze manier bejegend wordt? Heeft het personeel niet genoeg expertise om met deze jongen om te gaan? Kortom: heeft de instelling gefaald? Wat gaat de staatssecretaris doen om deze praktijk te veranderen?”

Linda Voortman, GroenLinks: “Het verbaast ons dat dit anno 2011 kan voorkomen. Behandeling moet gericht zijn op verbetering, op toekomstperspectief.”

Kees van der Staaij, SGP: “Wij willen niet berusten in deze perspectiefloosheid. Wij moeten ons onvermoeibaar inzetten voor verbetering. Wanneer komt het plan van aanpak? In hoeverre is geld hierbij een probleem?”

Pia Dijkstra, D66: “We vragen ons af of alles gedaan is wat gedaan kon worden. Brandon zit al te lang vast in deze benarde situatie. Kennelijk zijn vrijheidsbeperkingen onontkoombaar. Maar wat zou je nog meer kunnen doen? Het is niet aan de Kamer hoe er behandeld en begeleidt moet worden. In vroeger stadium moet gesignaleerd worden dat zo’n situatie in een instelling ontstaat. Wat gaat de staatssecretaris doen als blijkt dat niets werkt?”

Esmé Wiegman-van Meppelen Scheppink, ChristenUnie: “Er zijn tientallen gevallen zoals Brandon met een bijzondere zorgvraag. Zou de inzet van expertise van het CCE niet kosteloos moeten zijn voor instellingen? Hoe wordt de opgedane kennis ten opzichte van deze problematiek verspreid? Hebben we allemaal onze verantwoordelijkheid genomen om dit op deze manier in de media te brengen? Moet de staatssecretaris wellicht met omroepen om de tafel over de manier waarop dit soort beelden naar buiten worden gebracht.”

Sabine Uitslag, CDA: “De beelden van Brandon zijn zeer schrijnend. Dit is niet wat we moeten willen. Machteloosheid is het woord wat bij mij is blijven hangen. Maar de situatie zeer complex. Het voldoet aan de criteria voor verantwoorde zorg, maar niet aan de wenselijkheid. We zullen altijd op zoek moeten blijven naar het juiste maatwerk. Als politiek moeten we niet op de stoel van de deskundigen gaan zitten. De rechter heeft bepaald dat het tuigje mag worden ingezet. Waar toetst de rechter op en hoe lang mag het tuigje dan worden gebruikt?” Blijkbaar heeft de medewerker van de instelling zich niet gehoord gevoeld, waardoor zij een stap naar de media heeft gemaakt. Ook hier moet naar gekeken worden, aldus Uitslag.

Tamara Venrooy-van Ark, VVD: “Heeft Brandon op zijn 18e al zijn eindstation bereikt? Of halen we alles uit de kast om deze praktijk te veranderen? De mensheid blijft zoeken naar nieuwe medicijnen en nieuwe behandelingen. Schrijnend dat de inspectie zijn rol niet heeft vervuld. kijken naar samenspel van regels. Het heeft geen zin om nu te zeggen meer regels of meer geld. We moeten zeggen: dit accepteren we niet als samenleving. “

Reactie staatssecretaris Veldhuijzen-van Zanten: “We hebben een bijzonder debat naar aanleiding van een drama. Alleen maar naar de beelden kijken doet al pijn. Ik mag in mijn functie de aftrap geven om te bepalen wat we hieraan moeten doen. We moeten het niet opgeven. In de zorg zullen altijd hele moeilijke situaties voorkomen. We moeten altijd zoeken naar een betere oplossing. Wat ga ik nu morgen doen?
Ik ga luisteren. Ik wil graag een gesprek met Brandons moeder. Ik ga naar ‘s Heeren Loo. Ik wil het zelf zien en wil zelf snappen hoe het is. En ik wil alle medewerkers spreken. Ik laat ook onderzoeken hoe het in andere instellingen is. Ik wil medewerkers ondersteunen. Om hoeveel mensen zijn in zo’n situatie? Om in te schatten hoe groot de groep is die achterblijft. Ik ga de knappe koppen bij elkaar zetten: het CCE, de mensen die voor Brandon zorgen, andere instellingen, cliëntenvereniging KansPlus, de koepel en een aantal mensen van buiten de zorg. Ik nodig daarnaast iedereen uit mee te denken over een oplossing voor mensen als Brandon.”

“Dit willen we niet. Mensen zijn soms zo ziek, zo gehandicapt. Dat we met z’n allen nog geen betere oplossing weten. Ik kan u het volgende beloven. Naar aanleiding van deze situatie van Brandon - die symbool staat voor meer gevallen - gaan we kijken naar de best mogelijke oplossingen, nationaal en internationaal. Op een ander terrein kunnen we over het thema vrijheidsbeperking samen kijken hoe we op een zo zorgvuldig mogelijke manier kunnen organiseren dat de patiënten de grootste vrijheid krijgen.”

“We hebben iets gezien wat we niet kunnen accepteren. We moeten een situatie creëren die we wél kunnen accepteren.”

“Zoals in het regeerakkoord staat moet de inspectie sneller en gerichter in actie komen.”

“Ik heb niet de indruk dat het ligt aan onzorgvuldigheden, omissies of fouten.”

“Er wordt niet bezuinigd op deze mensen. De extra zorgzwaarte is van toepassing. Er zijn intensieve oplossingen gezocht, maatregelen genomen die kostbaar zijn. Geld heeft hier geen rol gespeeld als zwarte piet.”