'Circa veertig mensen vastgeketend'

De 18-jarige Brandon van Ingen is niet uniek. Er zijn waarschijnlijk zo’n veertig mensen in zorginstellingen die regelmatig worden vastgeketend.

Dat zegt het Centrum voor Consultatie en Expertise (CEE) naar aanleiding van een uitzending van EO Uitgesproken, waarin gisteren beelden waren te zien van de verstandelijk gehandicapte Brandon. Volgens zijn moeder wordt Brandon in de Ermelose zorginstelling ’s Heeren Loo al drie jaar elke dag met een tuigje en een riem aan de muur geketend, omdat het personeel bang zou zijn voor zijn onvoorspelbare gedrag. Volgens zijn moeder is hij drie jaar niet in de buitenlucht geweest.

De Inspectie voor de Gezondheidszorg zegt dat ’s Heeren Loo zich aan de regels houdt. ’s Heeren Loo, een instelling voor mensen met een verstandelijke beperking, heeft overlegd met de ouders, de instellingsarts, enkele deskundigen en het CEE, dat zorginstellingen adviseert bij de omgang met zeer complexe patiënten. Deze patiënten zijn vaak onhandelbaar en agressief. Vorig jaar vroegen zorginstellingen 1.100 keer advies aan de CEE, omdat ze te maken hadden met patiënten in „een zeer complexe situatie”.

Brandon heeft een lichte verstandelijke beperking en hechtings- en stemmingsstoornissen. Hij woont sinds ongeveer zeven jaar in ’s Heeren Loo. Volgens de Inspectie voor de Gezondheidszorg zit Brandon niet 24 uur per dag vastgeketend, maar wel een groot gedeelte van de dag. Als hij in gezelschap is van andere mensen wordt hij uit voorzorg altijd vastgebonden. Tijdens het slapen heeft hij geen band om.

’s Heeren Loo laat in een schriftelijke reactie weten wegens Brandons „uitzonderlijk complexe problematiek” geen alternatief te hebben voor het vastketenen. De instelling is naar eigen zeggen bezig om alternatieve begeleidingsvormen te ontwikkelen. Dit is nog niet gelukt. Platform VG, dat de belangen behartigt van verstandelijk gehandicapten, zegt dat ’s Heeren Loo „meer moeite moet doen” voor Brandon.

Volgens de Inspectie voor de Gezondheidszorg is het gebruik van banden de afgelopen jaren verminderd. Na 1988 zijn er nieuwe regels en methoden gekomen voor de omgang met zeer moeilijke patiënten in instellingen. In dat jaar schokte de foto van Jolanda Venema Nederland. Het verstandelijk gehandicapte meisje bleek jaren naakt te zijn vastgeketend aan een muur in een zorginstelling.

De inspectie meent dat soms aan dit soort maatregelen niet te ontkomen is. „Er zijn zeldzame gevallen waarbij helaas geen alternatieven zijn”, zegt de woordvoerder.

De Tweede Kamer wil een spoeddebat over de kwestie. Kamerlid Agnes Wolbert (PvdA) noemt de situatie „mensonterend”: „Ik heb jarenlange ervaring in de jeugdzorg en nog nooit zoiets gezien.” PVV-Kamerlid Willie Dille (PVV) vindt het „absoluut onaanvaardbaar dat iemand zo lang vastzit”. Ze vraagt zich af of ’s Heeren Loo wel genoeg heeft gedaan met medicijnen of intensieve begeleiding. „Ik vind dit ongelooflijk.” Kamerlid Sabine Uitslag (CDA), oud-verpleegkundige, noemt de situatie van Brandon „heel schrijnend en niet humaan”.