Asiel via Schiphol: aanvrager standaard de cel in

Asielzoekers die Nederland via Schiphol binnenkomen (2009: bijna 3.000), worden standaard gedetineerd. Asielzoekers die via een andere weg arriveren (11.000), komen terecht in (open) asielzoekerscentra.

Dit blijkt uit een inventarisatie die VluchtelingenWerk Nederland en VN-vluchtelingenagentschap UNHCR hebben gemaakt voor Kamerleden. De inventarisatie dient als voorbereiding op het Kamerdebat over vreemdelingendetentie, volgende week woensdag.

VluchtelingenWerk pleit voor afschaffing van het onderscheid. De organisatie wil voor iedereen open opvang, in combinatie met een dagelijkse meldingsplicht, een borgsom of garantstelling door een familielid. Zo gebeurt dat ook bij asielzoekers die over land naar Nederland komen. „Het gaat om mensen die bescherming vragen en vervolgens in de cel belanden”, zegt de woordvoerder. „We vinden dat onmenselijk.”

Opzet van de huidige procedure is dat de immigratie- en naturalisatiedienst IND binnen 48 uur beslist of een vluchteling recht heeft op asiel of Nederland moet verlaten. Sinds juli vorig jaar is die termijn verlengd tot acht dagen. Een deel van de asielzoekers krijgt daarbinnen een tijdelijke verblijfsvergunning, een ander deel wordt afgewezen en snel uitgezet.

VluchtelingenWerk Nederland en UNHCR bekeken de groep asielzoekers op Schiphol van wie de IND niet binnen 48 uur een weloverwogen beslissing kon nemen. Dit gaat jaarlijks om ongeveer 85 mensen. De beslistermijn wordt dan verlengd tot 6 weken en de asielzoekers blijven zo lang in de cel. Van hen zit ongeveer eenderde langer dan zes weken vast. Hun gemiddelde detentie duurde in 2009 120 dagen. Eén persoon zat dat jaar zelfs 323 dagen vast. Gezinnen worden niet in de cel gezet.

De minister van Justitie meldde vorig jaar de Tweede Kamer dat Nederland op grond van de zogenoemde Schengengrenscode het recht heeft vreemdelingen te detineren, ook als ze asiel aanvragen. VluchtelingenWerk vindt dat uit verschillende door Nederland ondertekende verdragen, waaronder het Vluchtelingenverdrag, blijkt dat iemand alleen in de cel mag worden gezet als uiterste middel en na een individuele toets. Volgens VluchtelingenWerk is dat nu niet het geval.