'Apple moet ASML juist dankbaar zijn'

Technologiebedrijf ASML doet er alles aan om de lange lijst weg te werken van orders voor chipmachines. Veldhoven profiteert van de vraag naar telefoons en gadgets.

Hij heeft al een paar conjunctuurwisselingen achter de rug. Toch is Peter Wennink, financieel directeur van chipmachinefabrikant ASML, verrast door het tempo waarmee de technologiesector zich het afgelopen jaar herstelde. ASML maakt lithografiemachines, waarmee de piepkleine patronen op geheugenchips en processors worden aangebracht. Hoe nauwkeuriger die lijntjes, hoe goedkoper en sneller de chips worden. Daardoor speelt het Veldhovense hightech-bedrijf een essentiële rol in de ‘schaalverkleining’ waardoor bijvoorbeeld smartphones nu de snelheid hebben van een gemiddelde computer. ASML boekte in 2010 4,5 miljard euro omzet, drie keer zo veel als in het vorige jaar.

Er was afgelopen jaar sprake van tekorten aan chips. Was ASML een belemmerende factor?

„Dat zou je wel kunnen zeggen. We kunnen het huidige groeitempo amper volhouden. We draaien nu 24 uur per dag, zeven dag in de week, in vijf ploegen. En we hebben een nieuw flexwerkplan waardoor onze vaste medewerkers nu overuren kunnen maken die ze over een langere periode weer kunnen incasseren. In rustige tijden kunnen ze dan vrije dagen nemen. Er zijn nu ook honderd mensen van het laboratorium die meedraaien in de productie en helpen bij het afregelen van de systemen. We worden er wel steeds beter in om onze machines sneller aan te leveren. De doorlooptijd is gedaald van 23 naar 18 weken.”

De hoeveelheid nieuwe orders is hoger dan ooit. Bevindt ASML zich nu op een piek?

Ja, dat klopt. We kunnen dit groeitempo in de vraag ook niet volhouden. Dan zou onze omzet volgend jaar opeens doorgroeien naar bijna tien miljard euro.”

Het marktaandeel van ASML is erg hoog, meer dan 70 procent. Vinden uw klanten dat wel prettig?

„In een ideale wereld heb je twee leveranciers die allebei even goede producten leveren. Maar dat is voor deze hoogwaardige technologie eigenlijk onmogelijk. Bedrijven als Intel en Samsung of TSMC (de Taiwanese chipfabrikant, red.) doen voor deze essentiële onderdelen van hun productieproces het liefst zaken met een bedrijf dat ze volledig kunnen vertrouwen. Het zou heel erg veel tijd en energie kosten om met twee verschillende partijen zo’n intensieve relatie te onderhouden.”

Het herstel van ASML is wel heel snel gegaan. Heeft dat u verbaasd?

„De oorspronkelijke verwachting in 2009 was dat de productie van computers met 10 tot 15 procent zou dalen. Dat is niet gebeurd. In plaats daarvan groeide de computerverkopen zelfs en daardoor ook de vraag naar nieuwe chips. Hetzelfde geldt voor de mobiele telefoon, zeker de smartphonemarkt. Historisch gezien is dit dus een andere crisis. De wereld lijkt wel veranderd. Chiptechnologie zit nu in zoveel apparaten die mensen dagelijks bij zich hebben. Je zou kunnen zeggen dat apparaten als smartphones en computers onmisbaar voor ons zijn. Dat betekent dat de pieken en dalen in de conjunctuur ook wat minder extreem zullen zijn.”

Uit de ASML-orders blijkt dat de vraag naar flashgeheugen nog sterk stijgt. Waar ligt dat aan?

„Er is niet alleen vraag naar snellere chips, maar ook naar grotere hoeveelheden, bijvoorbeeld voor de iPad en andere tablet pc’s. Iemand vroeg me of ASML moet bedrijven als Apple niet dankbaar zijn dat ze zulke mooie telefoons maken waarin zulke geavanceerde technologie past. Maar het is andersom: wij zorgen voor de schaalverkleining waardoor Apple zulke producten kan maken.”