Pinguïn wankelt als homoseksueel boegbeeld

Pinguïns zijn populair bij voorvechters van de rechten van homoseksuelen, omdat ze ook homogedrag vertonen. In het wild en in gevangenschap. Maar Franse onderzoekers willen dat beeld nu nuanceren.

De ogen sluiten, de nekken hemelwaarts strekken met geheven koppen, en dan steelse blikken op de ander werpen. Om die ander heen draaien, in een schommelend ballet op flapvoeten. Mannen kunnen zo mooi flirten, bij pinguïns. Met elkaar. Rechtopstaande boegbeelden zijn ze, voor vrijzinnige liefde en homoseksualiteit bij dieren. Erg populair, want erkend onderdeel van ‘De Natuur’, waartegen menselijke homoseksuelen zo lang heetten in te gaan. Maar door nieuw onderzoek wankelen die boegbeelden. Zijn er wel werkelijk overtuigd homoseksuele pinguïns? Of gaat het om een pinguïnhomomythe, die nu pas onderuitgehaald wordt?

Iedereen wil de laatste jaren opeens als wetenschap zien dat allerhande sociale dieren veel vaste homoseksuele paarvorming vertonen. Noem het politiek correct. Na alle vroegere verhitting over ‘onnatuurlijke homoseksualiteit’ was een vrijzinniger geluid uit de natuur zelf welkom. De geaardheid van pinguïns, die menselijk rechtop gaan in pakken van goede snit, spreekt daarbij het meest aan. Homoseksueel broedende pinguïns worden omarmd, zogezegd. Onder meer dankzij een beroemd New Yorks koppel in de dierentuin, dat zich erg populair wist te maken, en vergelijkbare stellen in Europese dierentuinen, zoals Artis. En ook uit het wild – Antarctica en sub-Antarctica – kwamen bevestigende berichten over een vrijzinnige, veelzijdige levenswandel van deze vogels, met vooral veel louter mannelijke paarvorming. Helaas. Nu is er voor het eerst grootscheeps onderzoek gedaan. Bij koningspinguïns, een van de smaakvoller uitgevoerde soorten. Die stonden al langer bekend om veronderstelde homoseksuele neigingen, waarbij mannenparen graag illegaal toegeëigende eieren zouden bebroeden en het jong grootbrengen. Franse onderzoekers van het Centrum voor Functionele en Evolutionaire Ecologie in Montpellier bekeken de paarvorming bij wilde vogels over de jaren heen kritisch. En jawel, in hun kolonie werd er volop geflirt en afgetast in duo’s van dezelfde sekse. Een kwart van de vogels gaf zich over aan zulke hofmakerij.

Maar in de grote kolonie kwamen onder 75 gevolgde paren maar twee van zulke stellen zo ver dat ze elkaars stemmen uit duizenden leerden herkennen – voorwaarde voor elkaar terugvinden na vistochten. Een van die stellen was vrouw-vrouw. Later in hetzelfde seizoen werden ook die dieren toch teruggevonden in heterostellen, waar ze voor een ei of jong zorgden. Alle paren waren toch weer strikt man-vrouw.

De onderzoekers verklaren, in het vakblad Ethology (oktober), de aanvankelijke vrijzinniger paarvorming uit plaatselijk mannenoverschot en die oude vertrouwde factor voor opmerkelijk gedrag: het hoge testosteronniveau van mannen die net van zee terugkeren, na libidosteunend viseten. Kortom, het lijkt voornamelijk een vorm van behelpen met, gelardeerd met ongelukjes.

En in gevangenschap dan? Ook daar valt het met de overtuigd homoseksuele vogels tegen. Kijk mee naar het vervolg van breed uitgemeten verhalen. In Central Park Zoo van New York broedde een man-manstel een geadopteerd dan wel geroofd ei van groepsgenoten uit. Het jong werd voorbeeldig grootgebracht, voor enthousiast publiek. Maar de helft van het paar verbond zich later aan een vrouwtje in de groep. In de dierentuin van San Francisco deed zich iets soortgelijks voor. Ook de zaak van de homoseksuele pinguïn in gevangenschap is dus wankel. Humboldt pinguïns in de dierentuin van Bremerhafen, Duitsland leken vasthoudender in hun verfrissende voorkeur. Zij gedroegen zich in alle opzichten als trouwe homokoppels, desnoods stenen bebroedend. Maar ze moesten wel, het was een mannengroep. De dierentuin wilde een paar jaar geleden het groepje ‘homoseksuele’ mannetjes van ingevlogen vrouwtjes voorzien. Menselijke homoactivisten verhinderden dat. Het zou ‘ongeoorloofde inmenging in de geaardheid van dieren’ zijn. Dit raakte zo beladen dat de dierentuin werkelijk van die inmenging af zag.

Maar ook zulke propaganda-pinguïns houden natuurlijk geen stand, hoe educatief bedoeld ook. Onbekend is nog of pinguïns een vrije wil hebben of daar regelmatig over bespiegelen, twijfelend of ze hem wérkelijk hebben. Maar ze moeten natuurlijk wel keuzes krijgen om echt overtuigende voorvechters van herenliefde te zijn. Nee, de vogels lijken toch geen pendant van de mens die werkelijk vaak voorkomende toegewijde homoseksualiteit kent. Pinguïns laten zich dus niet voor een ideologisch wagentje spannen. Moeder Natuur vindt trouwens helemaal nergens wat van. Daar heeft ze het te druk voor.