Hoe leg je te paard het snelst de langste afstand af?

Paarden lijken altijd te galopperen, merkte Peter Krijn uit Zwolle op bij het zien van wéér een film waarin een boodschapper in volle galop komt aangereden. Peter wil weten: hoe lang kan een paard aan één stuk galopperen? Hoe ver komt hij dan? En wat is de snelste manier om een grote afstand te paard af te leggen?

Eerst de laatste vraag. Tonkie Collée, inspanningsfysioloog voor paarden én mensen, weet dat wel. „In stap kom je het verst. Dan kun je zelfs met een krakkemikkig manegepaard of ezel honderden kilometers afleggen. Je doet er alleen erg lang over.”

En wat als je snelheid wil? „Dat ligt aan het paardenras.” Collée rijdt zelf endurance – lange afstandsritten – met IJslanders. Over 160 kilometer, de langste race-afstand in één dag, doet ze 20 tot 24 uur, inclusief zes stops met controles van dierenartsen.

Die afstand rijdt Collée volledig in draf, in een gelijkmatig tempo. „Dat werkt het beste, net als bij schaatsen.” Maar dat geldt niet voor alle paarden. „Vooral volbloedpaarden worden stijf van één tempo. Bij hen moet je draf afwisselen met galop.”

Endurance met IJslanders (kleine werkpaardjes) is ongewoon. De beste endurancepaarden zijn raszuivere Arabische volbloeden, eeuwenlang gefokt op uithoudingsvermogen. Een goed getraind exemplaar kan de hele 160 km afleggen in galop, met pauzes. Hoe kan dat?

„Volbloedpaarden hebben een grote motor”, zegt Collée. Daarmee doelt ze op de zuurstofopname per minuut, per kilo lichaamsgewicht. „Een sober werkpaard neemt 90 milliliter zuurstof per kilo per minuut op, een Arabier bijna 140 milliliter.” Ter vergelijking: sommige topsporters halen bijna 90 milliliter, niet getrainde mensen 50. Die zuurstofopname ligt onder meer aan de hoeveelheid rode bloedlichaampjes in het bloed die zuurstof opnemen.

’s Werelds snelste paard op de 160 kilometer is de Arabische volbloed Charlandre El Sharif. Zijn berijder sultan Al Beloushi reed vorig jaar de afstand in zes uur en 21 minuten: ruim 25 km/uur, stops niet meegerekend. Ter vergelijking: de Amerikaanse bioloog Bernd Heinrich rende ooit 160 kilometer in 12:27.

En hoe ver kunnen paarden komen? Eén van de meest tot de verbeelding sprekende races is de Ocean of Fire, bijna vijfduizend kilometer door de woestijnen van Saoedi-Arabië en Irak. In 1891 zou de Amerikaan Frank Hopkins de race in ruim twee maanden hebben gereden op zijn Mustang, getuige de film Hidalgo. Maar helaas, de Ocean of Fire heeft waarschijnlijk nooit bestaan.

Carola Houtekamer