Het grote ABC van het fêteren van ambtenaren

Morgen doet de rechtbank in Den Bosch uitspraak in de Limburgse bouwfraude. Het Openbaar Ministerie zette fors in met strafeisen tot 2 jaar celstraf.

Het leek een beetje op Het Groot ABC van het Fêteren van Ambtenaren tijdens de behandeling van de grote bouwfraudezaak. Een bont scala aan mogelijkheden passeerde de afgelopen weken de revue bij de rechtbank in Den Bosch: giften, leningen, werkzaamheden in huis en tuin, een tweedehands sportwagen, vergoeding van autoschade, diners, een babyborrel, of een compleet verzorgde trip naar een autorace.

Volgens het Openbaar Ministerie allemaal gestes in het kader van ‘voor wat hoort wat’. Wegenbouwer Janssen De Jong Infra BV kreeg in ruil daarvoor fictieve opdrachten en mocht rekeningen wat ophogen. Ambtenaren verstrekten vertrouwelijke informatie over aanbestedingen. De aannemer kreeg stortbonnen voor vervuild asfalt, terwijl daar in de betreffende gemeente geen sprake van was. Op die manier kwam het bedrijf goedkoop van zijn afval af.

Vijftien verdachten stonden vanaf begin december terecht: oud-medewerkers van Janssen De Jong en ambtenaren van de gemeenten Maastricht, Sittard-Geleen, Stein, Nuth, Spijkenisse en Heerlen, en van de provincie Limburg.

De officier van justitie eiste pittige straffen: van werkstraffen van 180 uur tot twee jaar cel, waarvan zes maanden voorwaardelijk, voor voormalig Janssen De Jong-directeur Rob A. en regiomanager Mark J. Het OM sprak tijdens de zaken van „vals spel” en noemde de gebeurtenissen schadelijk voor het aanzien van het openbaar bestuur.

Het bijzondere van deze corruptiezaak is dat de pijlen nu eens niet gericht zijn op de grote vissen, de bestuurders en de directeuren van grote afdelingen. De meeste verdachte ambtenaren maakten deel uit van de lagere echelons.

Ook op die niveaus zijn mensen niet zonder invloed. De gemeente Heerlen zegt door malversaties van twee ambtenaren ruim vijfhonderdduizend euro schade te hebben opgelopen. Bij de omkoping van de ambtenaren ging het volgens justitie niet om klein bier. Het OM becijferde dat alleen al het fêteren van Jan S., een verdachte ambtenaar van de provincie Limburg, een waarde van tachtigduizend euro vertegenwoordigde.

De zaak tegen het bedrijf zelf is voorwaardelijk geseponeerd. Dit op grond van een boete van drie miljoen euro wegens verboden prijsafspraken, die de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) Janssen De Jong in november van het vorig jaar oplegde. De aannemer dient zich wel goed te gedragen en door te gaan met een reeds ingezet, intern integriteitsprogramma.

De advocaten van de verdachten noemden een deel van het bewijs in de bouwfraudezaak gebrekkig. Ze verweten het Openbaar Ministerie bovendien een soort heksenjacht te hebben gevoerd. Een aantal verdachten verklaarde al meer dan voldoende gestraft te zijn. Ze zouden financieel gebroken zijn en psychisch en sociaal flinke tikken hebben opgelopen door de aanpak van justitie en alle publiciteit daar omheen. Zelfs in geval van een vrijspraak morgen zouden ze voor eeuwig voorzien zijn van een negatief etiket.

Viel een deel van de te berde gebrachte kwestie trouwens niet gewoon onder normaal relatiebeheer, vroeg de verdediging zich hardop af. Een klassiek verweer in corruptiezaken kwam ook weer aan bod. Ambtenaren en medewerkers van Janssen De Jong hadden buiten het werk om contact met elkaar. Royale gebaren en geschenken waren daarom geen omkoping, maar vriendendiensten.

Met de uitspraken van morgen is de Limburgse bouwfraudezaak waarschijnlijk niet ten einde. Het ligt voor de hand dat op zijn minst een deel van de verdachten in beroep gaat. De gemeente Heerlen heeft aangekondigd dat ze wil proberen om de door de corruptie geleden schade via de civiele rechter te verhalen op haar oud-ambtenaren. Janssen De Jong Infra BV heeft bezwaar gemaakt tegen de boete van de NMa en kan als die niet gehonoreerd wordt in beroep bij de rechtbank in Rotterdam.