Caillebotte

Een echte kunstenaar dient onbegrepen en arm te zijn, vonden we in de twintigste eeuw. Volgens freelance kunsthistorica Sophie van Steenderen (1976) is dat een belangrijke reden dat het werk van de Franse impressionist Gustave Caillebotte (1848-1894) naar de achtergrond verdween.

Waar moeten we Caillebotte van kennen?

„Zijn beroemdste schilderijen zijn Les raboteurs de parquet, de Parketschavers, en Rue de Paris, temps de pluie, Parijzenaars in de regen. Hij maakte grote schilderijen, met een verfijndere toets dan iemand als Monet. Die kladderde er meer op los. Toch is Caillebotte een echte impressionist: hij maakte momentopnames van het alledaagse leven, impressies, zoals die parketschavende arbeiders. Er zat geen moraal in, dat was nieuw. En waar bij Monet de nadruk lag op licht, lucht en kleur – de impressie – zijn Caillebottes schilderijen inhoudelijker. Ze werden meer geassocieerd met de Salon dan met tegendraadse impressionisten.”

Wat was de Salon?

„Je had indertijd geen musea voor moderne kunst of galeries. Vanaf de zeventiende eeuw bepaalde een jury wat het publiek te zien kreeg op de jaarlijkse Salon, georganiseerd door de Academie. Daar was je als kunstenaar van afhankelijk. Werd je werk geweigerd dan baalde je als een stekker. Caillebottes Parketschavers werden ook geweigerd. Maar Caillebotte was rijk. Hij hielp bij de opzet van de eerste tentoonstelling van de impressionisten, die buiten de Salon om werd gehouden. Hij hield de groep impressionisten bij elkaar, bijvoorbeeld als Monet en Degas weer mot hadden. Ook ondersteunde hij zijn collega’s onder meer door hun werk te kopen.”

Maar die rijkdom werkte ook tegen hem?

„Omdat er in de twintigste eeuw een andere kijk op kunst ontstond. Kunstenaars moesten liefst onbegrepen in hun tijd zijn en amper geld hebben. Dat gold voor schilders als Monet of Van Gogh. Kunst moest grensverleggend zijn. Caillebotte paste niet in dat beeld, waardoor de belangstelling voor zijn werk wegzakte.”

Dus Caillebotte werd toch een onbegrepen kunstenaar?

„Ja, want in feite was hij heel avant-gardistisch. Je ziet sterk de invloed van de fotografie, die toen nieuw was. In vreemde perspectieven: bij de Parketschavers is het alsof hij op een tafel is gaan staan, en van bovenaf een snapshot heeft genomen. En je ziet het in vreemde afsnijdingen, figuren die maar half op het doek staan.”

Liesbeth Koenen

Vanavond spreekt drs. Sophie van Steenderen over ‘Gustave Caillebotte – Onbekend of miskend Impressionist?’. Het Kunsthuis, Rosmalen.