Wil je dat ik een advertentie zet, Mark?

Dit kabinet doet te weinig aan natuurbescherming.

Als Rutte dat niet verandert, moeten natuurliefhebbers straks geen VVD stemmen.

Beste Mark, je moet me helpen. Ik zit met een fors probleem. Kort gezegd: moet ik straks, vlak voor de verkiezingen van maart, een advertentie plaatsen in een landelijk blad met de oproep: ‘Als je om natuur en milieu geeft, stem dan niet op CDA, PVV of VVD’?

Mijn – vele – vrienden raden me dat aan. Ze zeggen dat jullie het natuur- en milieubelang alleen serieus zullen nemen als de coalitie geen meerderheid krijgt in de Eerste Kamer, omdat jullie dan moeten ‘uitruilen’. Ze zijn bereid mee te betalen aan de advertentie, dat zit wel goed, maar het zou me verschrikkelijk tegen de borst stuiten om ook mijn partij, met zo’n sterke achtergrond op dit gebied, op die manier in de schijnwerpers te zetten.

Het is spijtig dat het CDA niet meer weet wat rentmeesterschap betekent en het is ook niet fijn dat de PVV een afschuw heeft van ‘linkse hobby’s’ en onzin uitkraamt over klimaatverandering, maar geldt dit ook jouw en mijn partij?

Op de VVD-partijraad begin oktober zei je: „Je kent me toch. Hierop mag je me afrekenen.” Voor afrekenen is het te vroeg, dat begrijp ik ook, maar het is wel tijd om wat positievere signalen af te geven. Die zijn er na dik twee maanden kabinet nog niet.

Niet naar inhoud: hard en ondoordacht doordouwen bij de kaalslag van het natuurbeleid, vaag geroep over een Green Deal, maar geen enkel verwarmend idee over milieu.

Ook niet naar proces: dat de staatssecretarissen Bleker en Atsma (beiden CDA) in hun eerste twee maanden nog geen contact hebben gehad met de voorlieden van de natuur- en milieubeweging is op zijn minst een veeg teken.

Je moet je afvragen of het anders zou kunnen. Natuur sterft af, net als politieke partijen overigens, door vereilanding. Als planten of dieren geen contact meer hebben met andere populaties is een griepje voldoende om een geïsoleerd groepje aan zijn kommervolle eind te helpen.

Het is dus zaak om dreigende eilandjes te verbinden. Die verbindingen noemen we de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). We waren met de aanleg daarvan goed op gang, maar jullie schaffen de structuur af. Die EHS kan – gelukkig – best wat hebben. Het is na twintig jaar helemaal niet fout om de hele aanpak tegen het licht te houden. Misschien kan het anders, beter, goedkoper: prima, maar de essentie blijft het versterken en verbinden van natuur.

Achter jullie aanpak ligt geen visie. Alleen de centen tellen. Ook worden natuur en landbouw uit elkaar gedreven. Samenwerking en vernieuwing vallen daardoor stil.

Wat zou er gebeuren als jullie de natuur- en milieuorganisaties zouden uitdagen om samen met de land- en tuinbouworganisaties met een beter plan te komen voor de EHS?

Hun belangen lopen voor 95 procent parallel: het gaat om plattelandsvernieuwing, waarbij zowel de land- en tuinbouw als de natuur zich kan ontwikkelen. Vraag ze ook de verduurzaming van het agrarische product daarbij te betrekken: milieu, dierenwelzijn en gecertificeerde toeleveranciers.

Wanneer de natuur- en milieuorganisaties hun gewicht zetten achter ‘goede’ producten en ook hun achterban – dik tweeënhalf miljoen burgers – bewerken, gaan de grootwinkelbedrijven nog veel beter meewerken. Vraag ze ook mee te denken over de bewoners in het met krimp bedreigde plattelandsgebied en over waterberging. Dat zijn grote vraagstukken, die veel hoger op jullie agenda zouden moeten staan. Vraag ze Staatsbosbeheer in hun aanpak te betrekken. Jullie hebben de grootste natuurbeheerder van Nederland grof weggeparkeerd, met een onhaalbare bezuiniging.

Zou daar iets beters uitkomen? Stellig. Zeker als we opnieuw nadenken over een zinvollere compensatie van de uitdieping van de Westerschelde. Indien het geld dat voor de Hedwigepolder is gereserveerd – ik schat 400 miljoen euro – wordt ingezet op een plaats waar het natuurrendement het hoogste is, bijvoorbeeld het wél aanleggen van de meest urgente EHS-verbindingen, maar ook het ‘kieren’ van de Haringvlietsluis, sla je veel vliegen in één klap. Kan zo’n convenantaanpak werken? Het overgrote deel van de natuur- en milieuhoek en de land- en tuinbouw is er rijp voor. Dat geldt ook voor de provinciale politiek, toch niet onbelangrijk bij de aanstaande verkiezingen. Het probleem zit bij de Haagse politiek.

Daarom moet je me helpen. Zorg dat ook jullie niet op een eilandje komen te zitten. Leg de verbinding. Zet je regeerakkoord even in de ijskast. Geef de sectoren een half jaar, opdat ze direct na de zomer een gezamenlijk totaalplan op tafel kunnen leggen. Jullie mogen de financiële kaders aanduiden en meepraten over de reikwijdte – wat wel en wat niet meenemen in de planvorming.

Daarna moeten jullie in de eerste plaats afwachten. Dat is best lastig, maar het zet wel druk op hun ketel.

Het zal me een lief ding waard zijn als ik die advertentie niet hoef te zetten.

Pieter Winsemius is voormalig minister van VROM (VVD) en voormalig voorzitter van Natuurmonumenten.