VS blijven China militair nog ruim de baas

De Amerikanen tonen zich bezorgd over nieuwe Chinese militaire technologie maar de VS liggen nog altijd ver voor.

De J-20, het Chinese stealth-toestel dat vorige week een eerste succesvolle proefvlucht maakte. Foto AFP RESTRICTED TO EDITORIAL USE - MANDATORY CREDIT "AFP PHOTO / HO / KANWA NEWS" - NO MARKETING NO ADVERTISING CAMPAIGNS - DISTRIBUTED AS A SERVICE TO CLIENTS This image taken on January 6, 2011 shows China's new stealth fighter jet, the J-20, the country's first radar-evading combat aircraft, during one of the many test runs at the military airbase in Chengdu, southwest China's Sichuan province. A test flight of China's new stealth fighter jet on January 11 overshadowed a US bid to shore up uneasy military relations, underscoring a growing rivalry between the two powers. CHINA OUT AFP PHOTO / HO / KANWA NEWS AFP

China is hard op weg om de strijdkrachten van de Verenigde Staten te evenaren. Dat beeld schetsen hoge Amerikaanse functionarissen rond de bezoeken van de Amerikaanse minister van Defensie Robert Gates aan China vorige week en van de Chinese president Hu Jintao aan de VS, dinsdag. Goed getimede onthullingen van Chinees modern defensiematerieel lijken die indruk te bevestigen. Maar daar is een hoop op af te dingen. Zoals een aan anonimiteit gebonden hoge Amerikaanse militair met jarenlange China-ervaring zich bij een recent bezoek aan Nederland liet ontvallen: „Tussen de Volksrepubliek en de VS bestaat een grote militair-technologische kloof. En die kloof groeit.”

Vlak voor Kerst bliezen witte wolken stoom uit de schoorsteen van de Shi Lang. Het omgedoopte voormalige sovjetvliegdekschip – door China van Oekraïne gekocht onder het voorwendsel de romp als casino in te richten – testte de nieuw ingebouwde motoren. Het proefdraaien van het schip viel samen met berichten dat de Volksrepubliek de ambitie heeft om een half dozijn vliegdekschepen te bouwen. Voor het eerste schip zou de kiel in Sjanghai zijn gelegd – de bijbehorende marinevliegtuigen vliegen al rond.

Nauwelijks een paar dagen later werd in Chengdu de eerste J-20 stealth-jager Made in China onthuld. Het zwarte, lastig voor radar waarneembare toestel heeft intussen zijn luchtdoop gehad.

Het warmdraaien van de Shi Lang en het publieke optreden van de J-20 pasten in het rijtje nieuwe Chinese wapensystemen waarover het Pentagon de alarmklok luidt. Admiraal Robert Willard, bevelhebber in de Stille Oceaan, liet in de Japanse pers weten dat de eerste Chinese raketten gericht tegen Amerikaanse vliegdekschepen, dreigend carrier-killers gedoopt, nu operationeel waren. Admiraal Mike Mullen, de hoogste militair van de VS zei nog op 12 januari dat „al die capaciteiten specifiek gericht lijken te zijn tegen de VS.”

De Amerikanen tonen zich bovendien bezorgd over de Chinese marinewerven, die ook grote aantallen minder in de kijker lopende onderzeeboten en fregatten produceren, en over de jachtbommenwerpers en gevechtshelikopters in de luchtvaartsector.

Maar over het militaire nut van al dit nieuwe materieel bestaat dus scepsis. Zowel China als de VS hebben redenen om het militaire gewicht van al die geparadeerde nieuwe systemen op te kloppen. Voor China is het roffelen op de patriottische trom, voor het Pentagon munitie in de strijd om fondsen los te krijgen voor nieuwe generaties defensiematerieel.

De bezoekende Amerikaanse Chinakenner bleek niet onder de indruk van het vooruitzicht van Chinese vliegdekschepen. Goed voor het prestige, maar van dubieus militair nut. „Carriers zijn complexe wapensystemen en extreem prijzig.” Dat vreet fondsen en middelen. „En het kost een land ook zó een generatie piloten, want leren vliegen vanaf carriers is erg riskant. Sommigen van ons zouden het daarom zelfs toejuichen wanneer China in vliegdekschepen investeert.”

Ook over de carrier-killer bestaan twijfels. Ondanks de grootte van het doel, een Nimitz-klasse vliegdekschip meet bijna 350 meter en meer dan 100.000 ton, zou dit lastig zijn te vinden, laat staan te treffen. Daarvoor ontbreekt het de Chinezen nog aan een accurate zoekkop, opsporingsradar en vuurleidingsysteem. En als die er wel zouden zijn, dan waren die kwetsbaar voor Amerikaanse storingsapparatuur, aldus militaire analisten.

Volgens een rapport van de inlichtingendienst van de Amerikaanse marine, dat in 2009 uitlekte zijn Chinese kernonderzeeboten lawaaiiger dan soortgelijke onderzeeboten die in de Sovjet-Unie in de jaren zeventig van de werf liepen. Dat is een belangrijk gegeven: bij een duel tussen onderzeeboten wint doorgaans de stilste. Een technologische achterstand van decennia is fataal. Wanneer die spectaculair ogende J-20 een volwassen wapensysteem wordt, weet ook nog niemand, maar dat kan zó nog tien jaar duren.

Niettemin zou alleen al de aanwezigheid van de carrier-killer commandanten van Amerikaanse vliegdekschepen voorzichtig maken. Bij een conflict rond Taiwan zouden ze een veilige afstand tot het eiland moeten bewaren. Dit beïnvloedt de capaciteiten van de ingescheepte gevechtsvliegtuigen die dus grotere afstanden zouden moeten overbruggen.

Daarmee is nog niet uitgelegd waarom de kloof tussen Amerikaans en Chinees militair potentieel, zoals de anonieme militair meent, zou gróeien. Er is een uitleg: de Amerikaanse defensielaboratoria investeren veel meer geld in de ontwikkeling van nieuwe militaire technologie dan de Volksrepubliek. De VS hébben een grote voorsprong, dat betwist niemand. Het lopende Amerikaanse onderzoek naar bijvoorbeeld hypersonisch vliegende raketten, een nieuwe generatie gevechtsvliegtuigen, robots, lasers en een arsenaal aan cyberwapens kan binnen een paar jaar tastbaar worden.

De indruk dat de strijdkrachten van de Volksrepubliek de VS numeriek en kwalitatief inhalen, is dus waarschijnlijk onjuist. Maar de oude impressie van een miljoenenleger dat slechts is uitgerust met inferieure kopieën van oud sovjetmaterieel klopt evenmin.