Smeets weer perfect voorbereid

Jan Smeets is internationaal vermaard om de grondige wijze waarop hij zijn openingen per computer voorbereidt. Geen enkele zet komt als een verrassing.

Het traditionele schaaktoernooi in Wijk aan Zee heet dit jaar voor het eerst het Tata Steel-toernooi en het decor van de speelzaal is nu Tata-blauw in plaats van rood, maar verder is er nauwelijks iets veranderd; hoogstens kun je zeggen dat de drie grootmeestergroepen sterker zijn dan ooit.

De hoofdgroep wordt aangevoerd door de hoogste vier op de wereldranglijst: Magnus Carlsen, wereldkampioen Anand, Levon Aronian en oud-wereldkampioen Vladimir Kramnik.

Het ligt voor de hand dat de drie Nederlanders – Anish Giri, Jan Smeets en Erwin l’Ami – onder het geweld van deze en andere zware kanonnen moeilijke weken gaan beleven, maar voorlopig valt het mee, want ze verloren nog geen enkele partij en Smeets bevindt zich na twee ronden in een kopgroepje van vier, samen met Anand, Jan Nepomniasjtsji (de nieuwe schaakkampioen van Rusland) en de Amerikaan Hikaru Nakamura.

De computergestuurde openingsvoorbereiding van Smeets is in de internationale schaakwereld vermaard en was vorig jaar reden voor Veselin Topalov om hem als secondant te vragen bij zijn WK-match tegen Anand.

Zaterdag bleek de voorbereiding van Smeets op zijn partij tegen Alexei Shirov zo perfect, dat hij aan het bord niet één zet uit hoefde te voeren die hij al niet op zijn computerscherm had gezien.

In een lievelingsvariant van Shirov kwam Smeets met een zet die nog niet eerder was gespeeld, maar niet geheel onbekend kon zijn voor Shirov, want die heeft over deze openingsvariant een dvd uitgebracht waarop hij de zet noemde.

De consequenties ervan had Shirov toch niet goed uitgewerkt, want al twee zetten later maakte hij een grove fout. Tot dat moment had Smeets alle zetten uit zijn mouw geschud en pas toen hij de voor de hand liggende genadeklap uit kon delen, ging hij een kwartiertje nadenken. Misschien was het omdat hij het onbeleefd vond om Shirov te verslaan zonder althans de schijn te wekken dat hij even moest denken.

Gisteren ging de openingsvoorbereiding van Smeets nog dieper. Hij had zwart tegen Giri en speelde de hyperscherpe Botwinnikvariant van het Slavisch. Al gauw was Giri op onbekend terrein, maar Smeets maakte met bliksemsnel spel duidelijk dat de stelling voor hem geen geheimen had.

Smeets offerde een kwaliteit - ook dat was thuis al voorbereid - en kreeg een fraaie stelling. Hij had nog zeeën van tijd over en Giri was aan zijn laatste tien minuten toe.

Toen zette Giri zich schrap en vanaf de dertigste zet moest ook Smeets echt na gaan denken. Hij had er de tijd voor en gebruikte die ook, zodat hij vlak voor de tijdcontrole Giri zelfs in tijdgebruik had ingehaald.

Toen kwamen ze opeens remise overeen in een stelling die ongeveer gelijk was, maar nog allerlei mogelijkheden bood. Remise wegens wederzijds respect zou je het kunnen noemen.

Commentator Ivan Sokolov gaf de prijs van vijfhonderd euro voor de beste partij van de dag aan Giri en Smeets samen. Aan Giri omdat hij zich zo geweldig verdedigd had, en aan Smeets omdat die, in de woorden van Sokolov, een student is die een extra zakcentje goed gebruiken kan.

Jan Smeets-Alexei Shirov, eerste ronde

1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 a6 4. La4 Pf6 5. 0-0 b5 6. Lb3 Lc5 Dit is een lievelingsvariant van Shirov waarover hij een dvd maakte. 7. a4 Tb8 8. c3 d6 9. d4 Lb6 10. axb5 axb5 11. Pa3 0-0 12. Pxb5 Lg4 13. Te1 Lxf3 14. gxf3 Ph5 15. Kh1 Df6 16. Tg1 exd4 17. Lg5 De5 18. Ld5 dxc3 Alles was al een paar keer eerder gespeeld door Shirov, ook dit stukoffer. 19. Lxc6 cxb2 20. Tb1 Lxf2 21. Tg2 Tb6 22. Ld7

Wits laatste zet was nog niet eerder voorgekomen, maar Shirov kende hem wel en had hem op zijn dvd genoemd. 22...Lc5 23. Pa7 Ta8 Een blunder. Bijna alles is beter dan dit, bijvoorbeeld 23...f6. 24. Pc6 Txc6 Zwart kan niet weg met de dame, want na 24...Dc3 wint wit met 25. Pe7+ Kh8 26. Pd5. 25. Lxc6 Zwart gaf op. Zijn oorspronkelijke bedoeling was ongetwijfeld 25...Ta1, maar dan wint wit met 26. Tgxb2 Dxb2 27. Txa1.