'Ik ben geschrokken, ik wil Ajax helpen '

Burgemeester Van der Laan pakt zich misdragende Ajaxsupporters aan. „Er komt een steeds hardere kern, die steeds grovere dingen doet.”

Het supportershome van Ajax' harde kern, bij de Arena in Amsterdam Zuid-Oost. Nederland, Amsterdam, 27-07-2010 Het supportershome van Ajax naast de Arena. Voor verhaal over AFCA supportersgroepen van Ajax, er zijn ook beelden met grafitti verspreid door Amsterdam. foto: Bram Budel Bram Budel

De Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan was vandaag op bezoek bij voetbalclub Ajax. Hij sprak er het bestuur over de misdragingen van fanatieke supporters. „Er lijkt sprake te zijn van een intensieve graad van het onder druk zetten of zelfs van het bedreigen van Ajaxbestuurders. Daar moeten we natuurlijk helemaal niets van hebben.”

Van der Laan refereert aan de manier waarop hardekernsupporters jaren lang hun zin doordreven bij de voetbalclub. „Ik ben ervan geschrokken. Ik wil Ajax helpen.”

Het bestrijden van zich misdragende Ajaxsupporters staat hoog op de agenda van Van der Laan. Hij was afgelopen zomer nog maar net aangetreden als burgemeester, toen hij de eerste sms’jes van de politie kreeg over de aankomst van supporters van een bezoekende club: „Zo van: ‘Ze zijn nu onderweg’, ‘We zien nu de eerste bivakmutsen’. Ik dacht: wat is dit? Dit is een verkeerd toneelstuk.”

Het moet afgelopen zijn met de vechtpartijen en rellen rond de Europese thuiswedstrijden van Ajax, zegt Van der Laan. „Er is dat rare ritueel dat Ajaxsupporters voorafgaand aan die wedstrijden in de stad op zoek gaan naar Grieken of Oostenrijkers om die in elkaar te gaan rammen. Dat is dus volstrekt abnormaal.” Hoe vaak dat gebeurt? „Eigenlijk altijd.”

Eind november arresteerde de Amsterdamse recherche vier Ajaxsupporters op verdenking van drugshandel en lidmaatschap van een criminele organisatie. De politie heeft sindsdien nog zes supporters aangehouden. Op één na zitten ze nog vast. De politie verwacht meer aanhoudingen.

Dezer dagen wordt Van der Laan opgeslokt door het grootschalig seksueel misbruik in en rond enkele crèches in Amsterdam. Hij wil er niets over zeggen, behalve dat de zaak „op allerlei fronten veel capaciteit vraagt. Ik denk dat op het gebied van veiligheid een enkel dossier iets langzamer zal gaan dan wij hadden gehoopt.” Dat geldt niet voor de aanpak van voetbalcriminaliteit, zegt hij. Hij roemt de voetbaleenheid van de politie die volgens hem „ongelofelijk veel weet en er bovenop zit”.

Van der Laan geeft deze week tien Ajaxsupporters een groepsverbod, voor het eerst in Amsterdam sinds de ‘voetbalwet’ vorig najaar van kracht werd. De mannen moeten zich tijdens de wedstrijden in de Arena van Ajax en het Nederlands elftal melden op het politiebureau en mogen niet met meer dan drie man in de binnenstad rondlopen.

Waarom deze tien?

„Dit zijn, zeg maar, de kolonels, niet de generaals. Jongens die op straat meestal niet zelf een stoel of steen in de handen hebben, maar die anderen daartoe aanzetten. Het gaat in twee gevallen om jongens met een stadionverbod,”

Volgen nog meer verboden?

„Ja. Dit is een pilot. Daar begin je niet mee om er vervolgens mee te stoppen. Uitgaande van een harde kern van zo’n honderd fanatieke supporters zou ik het mooi vinden als er op dit moment even zoveel mensen nerveus worden. Maar het is veel werk om een goed dossier op te bouwen. De jongens zullen ongetwijfeld allemaal naar de rechter gaan en dan moet het verbod overeind blijven. We zoeken de kans op een nederlaag niet op.”

Hoe gaat het politieonderzoek naar criminele activiteiten onder Ajaxsupporters nu verder?

„Daar kan ik niets over zeggen. Ik heb wel het beeld dat dit het topje is van een ijsberg. En dan is de ijsberg niet alleen een Amsterdams ding. De politie heeft me laten zien dat in de harde kern van Ajaxsupporters echte criminaliteit zit en dat die criminelen vriendjes zijn met vechtersbazen uit andere steden. Men vecht dus met rivaliserende voetbalclubs, maar werkt samen als het gaat om veel ernstiger zaken, bijvoorbeeld drugs! Dit vind ik dat op zijn zachtst gezegd opmerkelijk.”

Hoe kan het dat iedereen al jaren weet van bedreigingen bij Ajax zonder dat er tegen opgetreden is?

„Daar wil ik nu met Ajax een goed gesprek over hebben. Ik wil de club helpen, maar ik wil ook dat Ajax verantwoordelijkheden neemt. Een van de maatregelen die ik met de politie heb besproken is: verscherpt toezicht van Ajax op het stadionvak van de harde kern. Je kunt denken aan registratie met pasfoto’s om beter inzicht te krijgen in de vakken met hardekernsupporters. Ik denk dat dit een eerste stap is op weg naar meer spreiding van de harde kern. Ik snap het psychologisch mechanisme wel achter het overleg van het Ajaxbestuur met de harde kern. Het is goed om streng te zijn tegen de boeven en boefjes en tegelijkertijd te kijken of je positieve dingen bij supporters kan stimuleren. Maar die boeven kunnen van die positieve dingen misbruik maken. Dan schiet je dus in je eigen voet.”

Is dat ook gebeurd met welzijnsstichting Axios, die met gemeentesubsidie de hardekernsupporters steunt?

„Daar moeten we kritisch naar kijken. De zorg is gerechtvaardigd of onze inzet er niet averechts uitpakt.”

Wat als blijkt dat in het supportershome wordt gehandeld in drugs, zoals de politie vermoedt?

„Dan gaat het gewoon dicht.”

Blijft het dan dicht?

„Dat is vers twee. Het is beter dat fanatieke supporters zich rond een wedstrijd verzamelen in het supportershome dan in de omgeving. Dus kan het zijn dat je met een nieuw bestuur en een nieuwe uitbater het home weer een kans geeft.”

Voetbalcriminaliteit lijkt bij de overheid lang geen prioriteit te hebben gehad. Hoe komt dat?

„Er zijn soms andere prioriteiten. De tijd van de hele grote voetbalrellen ligt goddank achter ons. De massaliteit is minder geworden, maar er is wel een verharding, in de zin van crimineler. Er komt een steeds hardere kern, die steeds grovere dingen doet. Dat patroon zie je ook bij andere vormen van criminaliteit. In kwantiteit gaat het de goede kant op. We hebben minder hardekerngroepen, of hangjongeren. Maar, deze vaak jeugdige criminelen hebben wel meer wapens en daardoor wordt het grimmiger en harder.”

In Engeland is het gelukt om de voetbalcriminaliteit terug te dringen. Waarom lukt het hier niet?

„Dat gaat ons ook lukken. Ik heb nog altijd twee seizoenskaarten bij Ajax, waar ik helaas te weinig gebruik van kan maken. Ik zie steeds meer vaders en moeders met kinderen in het stadion. De supportersclub van de harde kern heeft nog geen 2.000 leden, de Supportersvereniging Ajax heeft er 85.000. De hardekernsupporters hebben te veel invloed. Maar wie het gaat winnen, is duidelijk.”