GroenLinks houdt de sleutel

Het kabinet heeft de steun van GroenLinks hard nodig voor een nieuwe missie naar Afghanistan. Maar de achterban van die partij is tegen, bleek zaterdag.

Premier Rutte laat zich de laatste dagen weer van zijn meest optimistische kant zien. Hij rekent niet alleen op een meerderheid voor het omstreden kabinetsbesluit voor een nieuwe Nederlandse missie in Afghanistan, maar zelfs op een „zeer ruime meerderheid”, zo zei hij afgelopen vrijdag na afloop van de ministerraad.

Daar moet hij dan nog wel het nodige voor doen, want vooralsnog lijkt zelfs het behalen van een krappe meerderheid niet mogelijk. De tegenstand groeit. Voor voldoende steun is het minderheidskabinet van VVD en CDA in elk geval afhankelijk van GroenLinks. Maar afgelopen zaterdag kreeg de Tweede Kamerfractie van deze partij het dringende advies van de partijraad niet akkoord te gaan met het kabinetsvoorstel. Veel te militair van aard, oordeelden de afgevaardigden van partijafdelingen met overweldigende meerderheid.

„Een helder signaal aan de fractie”, noemt GroenLinks-Kamerlid Ineke van Gent de uitspraak. Van Gent is afkomstig van de pacifistische PSP en voegt eraan toe dat de partijraad „niet zomaar een clubje is”. Na het partijcongres vormt de partijraad „het hoogste orgaan van de partij”. De partijraad bestaat uit 80 leden, afkomstig uit lokale en provinciale afdelingen, landelijke werkgroepen en de jongerenafdeling DWARS.

Maar het blijft een adviesorgaan, met als taak te komen tot „richtinggevende conclusies”. De fractie hoeft de besluiten van de raad dus niet op te volgen. De nieuwe fractievoorzitter Jolande Sap, van wie het leiderschap met de Afghanistan-discussie direct op de proef wordt gesteld, laat niet na te zeggen, dat de GroenLinks-fractie een „eigenstandige afweging” maakt.

Wil die afweging uitmonden in een ‘ja’ dan zal deze gebaseerd moeten zijn op nieuwe argumenten van het kabinet. Premier Rutte wilde daar gisteren in een interview met het tv-programma Buitenhof nog niet op vooruit lopen, maar liet wel doorschemeren tegemoet te komen aan de bezwaren als de Tweede Kamer volgende week over het kabinetsvoornemen zal discussiëren. „Ik weet heel veel van wat er leeft. Als je kijkt naar wat er allemaal gezegd is, de zorgen die geuit zijn, denk ik dat we elkaar vergaand in een Kamerdebat kunnen naderen”, aldus Rutte.

GroenLinks, maar ook de ChristenUnie en D66 willen bijvoorbeeld de garantie dat de politie-opleidingsmissie niet zal worden betaald uit de begroting voor ontwikkelingssamenwerking. Het voorstel van het kabinet is onduidelijk op dit punt. Ook willen deze partijen nog meer garanties dat de militairen die als begeleiders voor de politietrainers meegaan, niet voor offensieve gevechtshandelingen worden ingezet. Rutte zei vrijdag op zijn persconferentie hiervan ook de PvdA, nu nog geharnast tegenstander van de missie, te kunnen overtuigen.

Maar Rutte kijkt ook naar de PVV; weliswaar gedoogpartner van het kabinet, maar niet op dit punt. De PVV was van meet af aan fel tegen een nieuwe missie in Afghanistan, in wat voor vorm dan ook. Nog dit weekeinde noemde PVV-leider Geert Wilders in het AD het kabinetsbesluit „een blunder”. Maar Rutte stelt dat de missie juist aansluit bij de ideeën van de PVV die vindt dat het islamitisch fundamentalisme moet worden bestreden. „De frontlijn daarvan is nu juist Afghanistan en het hele gebied Afghanistan-Pakistan”, zei hij gisteren.

Rutte hoeft hiervoor eigenlijk maar te kijken naar de bijdrage van Geert Wilders in 2006, toen deze nog als van de VVD afgescheiden Kamerlid in de Tweede Kamer zat. Wilders sprak zich toen ongeclausuleerd uit voor de Nederlandse militaire missie in Uruzgan. „Een vrij, stabiel en democratisch Afghanistan zonder terroristen is niet alleen in het belang van de Afghanen en de regio, maar is ook direct in het belang van Europa, van Nederland en van iedereen die hier vandaag aanwezig is en luistert”, aldus Wilders toen. Het zijn exact dezelfde argumenten die Rutte nu tegenover hem hanteert.

Maar dat Wilders alsnog zal zwichten lijkt uitgesloten. Hetzelfde geldt voor de PvdA. De partij zit nog met het trauma van de kabinetscrisis: begin vorig jaar viel het kabinet van CDA en PvdA over verlenging van de missie in Uruzgan. De ‘cables’ van de Amerikaanse ambassade in Den Haag, die de afgelopen dagen zijn uitgelekt, maken de kans op een toeschietelijker houding niet groter.

Zodoende ligt de sleutel voor een Kamermeerderheid toch weer bij GroenLinks. De nieuwe leider van deze partij, Jolande Sap heeft de lat zelf al hoog gelegd. Marchanderen met de eigen idealen voor de macht, zo zei ze vorige week, dat zal ze nooit doen. En dus zal ze de missie als principieel juist moeten verkopen, net als de Duitse Groenen-leider Joschka Fischer in 1999 deed om zijn partij te overtuigen van militair optreden in Kosovo.

Jolande Sap op weg naar haar eigen ‘Joschka Fischer’-moment dus. Premier Rutte zou niets liever zien.