Ex-president 'Baby Doc' plots terug in Haïti

Jean-Claude ‘Baby Doc’ Duvalier voerde een bruut bewind over Haïti. Zijn onverwachte terugkeer én het tijdstip liggen gevoelig.

In donker pak met stropdas stond hij gisteren na bijna 25 jaar ballingschap in Frankrijk plotseling weer op Haïtiaanse grond: oud-president Jean-Claude ‘Baby Doc’ Duvalier, berucht om mensenrechtenschendingen en beschuldigd van miljoenenfraude.

De 59-jarige Duvalier werd toegejuicht en omhelsd door tientallen aanhangers op het vliegveld van Port-au-Prince. Tegen de verzamelde pers zei hij alleen dat hij was gekomen voor een driedaags bezoek om Haïti te helpen, een jaar na de grote aardbeving. Vanaf het balkon van zijn hotel riep hij later nog „morgen, morgen” naar zijn supporters – doelend op een persconferentie.

Duvalier volgde in 1971 zijn overleden vader François ‘Papa Doc’ Duvalier op, die sinds 1957 aan de macht was geweest. Baby Doc was 19 jaar toen hij zichzelf benoemde tot ‘president voor het leven’. Maar in 1986 moest hij met zijn familie het land ontvluchten na wekenlange protesten tegen zijn brute bewind. Washington, ooit een afstandelijk bondgenoot, zag Duvalier destijds ook liever vertrekken.

Tijdens de Duvalier-dynastie ging het arme Haïti gebukt onder repressie. De Tonton Macoutes, gewapende milities, terroriseerden de bevolking. Duizenden Haïtianen werden gemarteld of vermoord. Papa Doc bespeelde zijn zwarte aanhang met een op voodoo geïnspireerde persoonlijkheidscultus. Baby Doc stond meer bekend als een playboy. Zijn societyhuwelijk met Michèle Bennet in 1980 kostte naar verluidt 2,3 miljoen euro.

In 2007 verklaarde scheidend René Préval dat Duvalier welkom was in Haïti, maar op voorwaarde dat hij zich voor de rechter zou verantwoorden voor zijn daden. Een arrestatie lijkt onwaarschijnlijk. Premier Jean-Max Bellerive zei gisteren dat Duvalier vrij was om terug te keren als een Haïtiaans staatsburger.

De rentree van Duvalier komt op een politiek gevoelig moment. Gisteren had eigenlijk de tweede ronde van de presidentsverkiezingen moeten plaatshebben in Haïti. Maar deze is uitgesteld wegens een hertelling van de stemmen na aanwijzingen van fraude.

De conclusie van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) is dat níet Jude Célestin, de kandidaat van regeringspartij Inite, maar de populaire zanger Michel Martelly door zou mogen naar de tweede ronde. Volgens de officiële, omstreden uitslag verloor Martelly met minder dan 1 procent van de stemmen van Célestin. De beslissende tweede ronde zou dan gaan tussen Martelly en favoriet Mirlande Manigat, de vrouw van oud-president Leslie Manigat die in 1988 regeerde in de chaos na de vlucht van Duvalier. De vraag is nu of president Préval het advies van de OAS overneemt of niet.

De vraag is ook waarom Duvalier plotseling in Haïti is opgedoken. Premier Bellerive stelde gisteren gerust. „Tot op heden” zijn er geen aanwijzingen dat Baby Doc een destabiliserend effect op het overspannen Haïti kan hebben.